مىشود كه به تخيل ازدواج صحيح وطى كرده باشد ، يعنى ممكن است ازدواج فاسد ، در اين جهت در حكم ازدواج صحيح قرار داده بشود . چنان كه شهيد اول مىگويد در حج چيزهاى فاسد حكم صحيح را دارد ، مثلًا در حج افساد مىگويد كه حكم صحيح را دارد ، اگر كسى وقاع كرد مىگويد حكم صحيح را دارد و بايد تمام كند . در اين جا هم ممكن است كسى چنين چيزى را ادعا كند . ولى در جائى كه صرفا وطى به شبهه باشد ، هيچ مدركى براى الحاق به اخير نداريم ، و به نظر مىرسد كه « القرعة لكل أمر مشكل » ، اينجا جارى است . البته اگر مقطوع بود كه اين بچه متولد شده ، از وقاع شبهه است ، به او ملحق مىشد چون شبهه هم حكم نسب را دارد ، ولى وقتى معلوم نيست ، بايد قرعه كشيد . براى قرعه روايات صحيح السند هم هست ، كه قبلًا خوانده شد ؛ مثل اين روايت كه « وطىء رجلان أو ثلاثا جارية فى طهر واحد فولدت فادعوه جميعاً أقرع الوالى بينهم . . . « 1 » » ، و مثل صحيحة حلبى كه « اذا وقع المسلم و اليهودى و النصرانى على المرأة فى طهر واحد قرع بينهم فكان الولد للذى تصيبه القرعة « 2 » » . به نظر مىرسد كه اگر صرفا وطى به شبهه باشد و فراش متأخرى ناشى از ملكية يا تزويج به ظاهر صحيح در كار نباشد ، آن موقع جاى قرعه است ، و بسيارى فتوا دادهاند و شايد هم شهرت داشته باشد .
ولى از طرف ديگر وطى به شبهه در حكم صحيح فرض شده و در الحاق مثل ازدواج صحيح است ، از تفاهم عرفى اينطورى استفاده مىشود ، و اگر چنين نبود و فقط قاعده الولد للفراش بود ، خيلى از مسائل مربوطه را نمىتوانستيم حل كنيم ، مثلًا زنى كه طلاق بائن داده شده و با ديگرى هم ازدواج نكرده ، اگر چند ماه ديگر بچهاى به دنيا آورد ، همه فتاواى اتفاقى است كه به خود زوج ملحق مىشود ، الولد للفراش معنايش اين است كه موقعى كه فراش دارد اگر بچهاى متولد شده باشد ، به
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعه ، ابواب نكاح العبيد ، باب 57 ، ح 1 . استاد مدظله پيش از اين ، اين روايت را ذكر نكردهاند . ( مقرر )
( 2 ) - وسائل الشيعه ، ابواب ميراث ولد الملاعنه ، باب 10 ، ح 1 . تهذيب الاحكام ، ج 9 ، ص 348 ، ح 1249 . جامع احاديثالشيعه ، همان ، ح 9