عبارت كذابٌ يضع الحديث با اين محكمى كه در اين رساله منسوب به مرحوم ابن غضائرى هست ، مورد قبول اجلّاء مذكور نبوده كه اگر اينطور تشخيص بدهند از او اخذ حديث نمىكنند . نظر ما اين است كه از نظر سند در روايتهاى مفضل بن صالح مناقشه نكنيم .
بحث دلالى : اين روايت دلالتى بر مدعا ندارد كه ثابت شود كه كمتر از شش ماه هم ممكن است . و به نظر مىرسد همين كه موضوع لعان پيش آمده كشف مىكند محتمل فرض شده كه مورد لعان است . همين جواب را به اين استدلال دادهاند كه اگر بعد از چهار ماه زن ادعا كرد بچه از آن شوهر است و گفتند سراغ لعان بروند ، درست است و اشكال وارد است كه چهار ماه نمىشود ، ولى زن كه مىگويد كه اين بچه تو است ، ممكن است ناشى از اين باشد كه زن مدعى اين باشد كه بيش از چهار ماه است ، شش ماه شده است ، ممكن است بگويد كه درست است كه چهار ماه است كه خانه تو آمدهام ، ولى اين مسأله حالا يا با دخول بوده يا با ملاعبه بوده قبلا پيشآمد كرده ، اين حمل مربوط به قبل است ، همه اينها محتمل است ، چون محتمل است موضوع براى لعان پيش مىآيد . پس اين كه اين مورد موضوع لعان شده دليل نيست كه در جايى كه قطعاً ملاعبه و دخولى نشده و صرفا چهار ماه بعد بوده ، باز هم حق لعان وجود داشته باشد .
على اى تقدير ، مسأله خيلى روشن است كه اگر ثابت بشود تولد در كمتر از شش ماه است ، حالا احتمال خيلى ضعيف هم داده بشود كه قبل از شش ماه هم منكر باشد ، اقرار نمىتواند بكند ، و اگر بعد تالى فاسدى پيدا نكند ، سكوتش ذاتاً اشكالى ندارد ، ولى اقرار نمىتواند بكند .
يكى از شرائطى كه براى الحاق ذكر شد ، دخول بود و بعد بر اين مطلب در شرايع تفريع مىكند ، « فلو لم يدخل بها لم يلحق به » در جواهر هم مىفرمايد اجماعاً
كتاب النكاح ( فارسى ) — صفحة 7816
مساهمون: السيد موسى الشبيري الزنجاني
ص٧٨١٦