الروايات » ، مقدارى روشنتر است ، و با اين ضميمه كردن خارج به روايات مقدارى مناسبتر است ، ولى بالاخره با ملاحظه جمع بين روايات و سند و جهات ديگر ، قول به يكسال مقدم بر دو قول ديگر است .
امكان لعان در كمتر و بيشتر از زمان حمل
بحثى مرحوم شيخ مفيد دارد و در مختلف از مرحوم شيخ طوسى هم نقل شده و بعضى هم به هر دو نسبت دادهاند ، البته مختلف عبارات را نقل كرده « 1 » ، گويا مىخواهد بفرمايد مرحوم شيخ مفيد و مرحوم شيخ طوسى هم عقيده هستند كه اگر اقل از شش ماه شد شخص اختيار دارد كه نفى بكند و بگويد اين بچه من نيست و مىتواند اقرار بكند و بگويد بچه من است ، مشكلى ندارد ، البته غير از مرحوم شيخ مفيد و اگر بپذيريم مرحوم شيخ طوسى ، كسى ديگرى به اين مطلب قائل نيست ، بعضى صريحاً گفتهاند كه اين مطلب درست نيست ، البته براى اين مدعا كشف اللثام وجهى ذكر كرده است و در جواهر هست كه البته به نظر ما وجه معتنابهى نيست .
شيخ مفيد در مقنعه : « و ان ولدته حياً تاماً لأقل من ستة أشهر من يوم لامسها فليس بولد له فى حكم العادة و هو بالخيار ان شاء أقرّ به و ان شاء نفاه عنه غير أنه لو نفاه فخاصمته المرأة ، و ادعت انه منه و اختلفا فى زمان الحمل كان عليه ملاعنتها « 2 » » و روشن است كه اگر مورد تصديق باشد كه شش ماهه است ، جاى لعان نيست ، بلكه در كمتر از شش ماه است كه جاى لعان است .
و ظاهر اين تعبير اين است كه صورتى كه علم دارد كه كمتر از شش ماه است و منظور آن است كه متعارف نيست و معتاد نيست كه كمتر از شش ماه باشد ولى احتمال است كه ندرتاً باشد ، ايشان مىگويد مىشود . ايشان همچنين درباره اكثر از تسعة اشهر هم مىگويد : « و لو أن رجلا تزوج بامرأة و دخل بها ثم اعتزلها بعد الدخول و
هامش
( 1 ) - مختلف الشيعة ، ج 7 ، ص 316 - / 317
( 2 ) - المقنعه ، ص 538