الاول و ربيع الثانى واقع محفوظ داشته است ، و به حسب روايات ما تولد حضرت در ماه ربيع الاول واقع شده است .
به نظر ما قول صحيح براى حل مشكل آن است كه « حملت به امه ايام التشريق » روايت نيست ، هر چند در شرح لمعه به عنوان روايت نقل كرده ولى روايت نيست ، كلام خود مرحوم كلينى است و ايشان در اين مسأله اشتباه كرده است . و بر اين قول اماميه كه حمل بيش از يك سال نيست ، و همه چيز هم شاهد بر صحت آن و بطلان حرف سنىها است ، هيچگونه مناقشهاى وارد نيست . چه ما نسىء را به شكلى كه گفتهاند ، بپذيريم كه خيلىها گفتهاند ، و چه قول مرحوم آقاى طباطبائى را بپذيريم كه مىفرمايد كه در آيه شريفه
« يُحِلُّونَهُ عاماً وَ يُحَرِّمُونَهُ عاماً »
« 1 » ممكن است مراد از تحريم و تحليل راجع به جنگ باشد . كه البته ايشان اين نكته را كه اصل نسىء به خاطر حج بوده و نتيجه آن در ايام اشهر حرم هم ظاهر مىشده است ، يك ماه مطابق آن قانونشان حرام مىدانستند و يك ماه حلال ، بر خلاف لفظ آيه مىداند ، ولى به نظر ما بر خلاف لفظ آيه هم نيست و منافاتى ندارد .
دليل قول ده ماه : اين قول را مرحوم محقق ، حسن دانسته است ، احتمالًا منشأ اين قول اين باشد كه خارجاً تا ده ماه ديده شده است ، و بيش از ده خيلى نادر است و نادرها حكم معدوم دارند ، ممكن است الآن هم يك وسائلى پيدا بشود كه چند سال هم نگه دارند ولى نوادر را به حساب نمىآورند و غير غالب به حساب مىآيد ، و اين علما با ضميمه كردن واقعيت خارجى به رواياتى كه تغيض و تزداد را به كمتر از نُه ماه كمتر و بيشتر از آن تفسير كردهاند ، مجموعاً خواستهاند بگويند تا ده ماه مىتواند ادامه داشته باشد ، البته اين وجهى است كه باعث شده برخى مدعى شوند كه اين قول هم روايت دارد است ، مثل مرحوم ابن حمزه كه گفته روايت دارد . البته تعبير متأخرين مثل ايضاح و بعد از او كه گفتهاند « المستفاد من
هامش
( 1 ) - سوره توبه / 37