بعدى ) بايد به همان مقدارى كه ظلم شده از ليلههاى مخصوص مظلوم بهما كسر شود و به مظلومه اختصاص داده شود ( از يكى ، سه شب و از ديگرى دو شب كسر شود ) .
اما نحوه ايفاء اين قضاء چگونه است ؟ از كلمات فقهاء معلوم مىشود كه شب اختصاصى مظلوم بهما بايد به مظلومه اختصاص يابد ، پس دورههاى بعدى ، شبهاى اول هر دوره كه حسب الفرض ، مخصوص خود مظلومه بود و بايد به عنوان اداء ، حق القسم عادى او انجام شود و اما شبهاى دوم كه مخصوص مظلوم بهماى اولى است در سه دوره بايد در حق مظلومه به عنوان قضاء ايفاء شود ( شبهاى 22 ، 26 ، 30 ) و اما شبهاى سوم هر دوره مخصوص مظلوم بهماى دومى بود كه دو شب از آنها بايد در حق مظلومه به عنوان قضا ايفاء شود ( شبهاى 23 ، 27 ) و اما شبهاى آخر هر دوره ، مختص خود زوج است . پس زوج مىتواند هر كجا كه تمايل داشته باشد بيتوته كند ، حتى اگر آنها را در دورههاى قبل به مظلوم بهما اختصاص داده باشد ، زيرا بالمصالحه يا تبرعا انجام گرفته و از حق مظلومه صرف نشده تا قضا داشته باشد . به بيان ديگر ، زوج در دورههاى بعدى در شبهاى 21 ، 22 ، 23 ، 25 ، 26 ، 27 ، 29 ، 30 بايد نزد مظلومه بيتوته كند ( قضائاً و ادائاً ) و لزومى به بيتوته ده شب و آن هم ولائاً وجود ندارد .
نتيجه مىگيريم كه بنابر كلام فقهاء ، ديگر توالى تحقق پيدا نمىكند ، بلى اگر توالى را در قضاء لازم دانستيم . - صاحب جواهر معتبر نمىداند خلافاً لصاحب المسالك - ديگر فقط از ليلههاى مخصوص مظلوم بهما براى قضا استفاده نمىشود بلكه پياپى و متوالى از ليلههاى مخصوص هر كدام كه باشد استفاده مىشود حتى از شبهاى مخصوص خود زوج ، البته كلمات صاحب جواهر مضطرب است ، در موردى توالى را معتبر نمىداند و در موردى مىگويد بايد از ليلههاى مختص مظلوم بهما صرف قضا حق مظلومه نمود .
6 - در همان مثال قبلى اگر زوج بعد از اختصاص بيست شب به دو زوجه مظلوم بهما ، قبل از قضاء حق فائته مظلومه ، زوجه چهارمى را اختيار نمود . در مسالك و
كتاب النكاح ( فارسى ) — صفحة 7672
مساهمون: السيد موسى الشبيري الزنجاني
ص٧٦٧٢