متن شرايع :
لو جار « 1 » فى القسمة قضى لمن اخلّ بليلتها
مرحوم محقق فرموده است : اگر زوج در حق القسم ، ظلم نمود ، بايد حق القسم زوجه صاحب ليله را قضا نمايد .
مىگوييم : عدم رعايت حق القسم به دو نحو است :
الف : گاهى عدم رعايت حق القسم يك زوجه ، به خاطر بيتوته ليله مخصوصه اين زوجه ، نزد زوجه ديگر است كه در اين صورت ، زوج ظالم ، زوجهاى كه اين شب مخصوص او بوده مظلومه و زوجهاى كه به خاطر بيتوته كردن نزد او حق مظلومه از بين رفته ، مظلوم بها ، ناميده مىشود . در اين صورت كأن حق القسم مظلوم بها را جلو انداخته ، پس بايد حق القسم مظلوم بها و مظلومه ، جابجا و مبادله شود .
ب : گاهى عدم رعايت حق القسم يك زوجه به وسيله خود زوج رخ مىدهد . او نزد زوجههاى ديگر نيز نرفته است . واضح است كه در اين صورت ، ديگر مظلوم بها وجود ندارد .
مطالبى در مورد عدم رعايت حق القسم و جور نسبت به زوجه بايد بررسى شود :
1 - اگر زوج حق القسم زوجه را رعايت ننمود و امكان قضا نيز وجود داشت بايد آن را قضا نمايد . اين مطلب مورد اتفاق فقهاء است ، ولى در مسالك « 2 » و به تبع آن در جواهر « 3 » ، قضا را مشروط به اين كردهاند كه بايد مظلوم بهن در حباله نكاح زوج باشد تا ليله مخصوص مظلوم بهن را به مظلوم اختصاص داده و تدارك نمايد « 4 » .
هامش
( 1 ) - در بعضى نسخههاى شرايع به جاى « جار » « خان » وجود دارد
( 2 ) - مسالك الافهام ، ج 8 ، ص 345
( 3 ) - جواهر الكلام ، ج 31 ، ص 193
( 4 ) - مرحوم فاضل اصفهانى در كشف اللثام ( كه خيلى از عبارتهاى مسالك و جواهر مأخوذ از كلام ايشان است ) شرط را بقاء مظلومه در حباله نكاح زوج قرار داده است و مىفرمايد وجب القضاء لمن اخل بليلتها بلاخلاف ان بقيت فى حباله ، كشف اللثام ، ج 7 ، ص 504