2 - عن محمد بن يحيى ، عن احمد بن مخمد ، عن الحسين بن سعيد ، عن القاسم بن محمد ، عن على بن ابى حمزة ، عن أبى بصير قال سألت أبا عبد الله عليه السلام عن نكاح الأمة . . . للحرة يومان و للأمة يوم » « 1 » . در سند اين روايت دو سه نفر مورد بحث است ، يكى قاسم بن محمد ، كه قاسم بن محمد جوهرى است و ما او را توثيق كرديم ، ديگرى على بن أبى حمزه است كه قبلًا مستقيم السليقه بوده و بعد منحرف شده است و رواياتى كه از او أخذ شده مربوط به زمان استقامتش است ، ولى اين مورد مقدارى تأمل دارد كه قاسم بن محمد جوهرى چه موقع اخذ كرده است ، در ايام استقامت يا غير از ايام استقامت ، اين يك مقدارى مورد تأمل است .
و به طور كلى درباره اين افراد و وثاقت آنها بحث است و مثلًا حاجى نورى عقيدهاش اين است كه بعد از وقف هم وثاقت دارد ، مىگويد اشخاصى مثل حسين بن سعيد اخذ كردهاند كه بعد از وقف بوده ، به نظر ما آمد كه بين حسين بن سعيد واسطه افتاده و او اخذ نكرده است ، لذا مىخواهد بگويد كه بعد از وقف هم چيزهاى عادى و معمولى كه مربوط به حيف كردن مالش است ، جعل كرده است ، ولى در مثل اين روايت به وثاقت خودش باقى مانده است . و نيز از جهت استصحاب وثاقت در غير اموراتى كه مربوط به خودش است ، مىتوان بحث كرد كه بدانيم در بقيه چيزها به وثاقت خودش باقى مانده يا نه ؟
3 - أبى بصير عن ابى عبدالله عليه السلام قال : « لاينبغى للمسلم . . . فللحرة يومان و للأمة يوم » « 2 » . در سندش اسماعيل بن مرار واقع شده است ، ما اشكال نمىكنيم چون همه اشخاصى كه به كتاب يونس اتصال پيدا مىكنند ، معمولا به همين طريق است ، جرحى هم دربارهاش نشده است . البته در همين موارد ليلتان هم هست كه صحيح السند است « يتزوج الحرة على الأمة و للحرة ليلتان وللأمة ليلة » كه در خود بحث
هامش
( 1 ) - همان ، ح 2 . و جامع الاحاديث ، ابواب التزويج ، باب 35 ، ح 3
( 2 ) - وسائل الشيعه ، همان ، ح 3