روايات يوم و يومان :
بحث درباره روايات يوم و يومان بحثى است كه صاحب رياض عنوان كرده است « 1 » و قبل از ايشان اصلًا طرح نشده است . هر چند ممكن است قطب راوندى هم به دليل وجه جمعى كه ذكر مىكند ، متوجه اين روايات باشد . به هر حال پيش فرض صاحب رياض در طرح اين روايات اين است كه سابقين مثل مرحوم شيخ به طور كلى روز را مىخواهند ملحق به شب كنند و حكمش را مثل شب مىدانند .
بحث درباره اين روايات بحث قابل ملاحظهاى است كه از نظر فقهى بايد حل بشود . ولى اقوال همين است و اينطور نيست كه كسى بگويد همه روز مانند شب براى زن است و مرد بايد براى كارها استجازه كند .
توضيح آنكه ؛ رواياتى وجود دارد كه در آنها از كلمه يوم استفاده شده است ؛ مثل اين كه يومين براى حره قرار دهيد و يوم واحد براى امه ، يا اين كه سبعة أيام و يا ثلاثة أيام براى زنى كه جديد گرفته مىشود . اين روايات اقتضا مىكند كه يوم هم حق زن باشد ، يوم دو اطلاق دارد ؛ يكى به معناى شبانه روز است و يكى هم به معناى خصوص نهار ، اينجا مراد از يوم ، شبانه روز است ، و قطعاً به معناى خصوص نهار نيست . اگر بخواهيم به اين روايات عمل كنيم ، اقتضا مىكند كه كل روز با شب حكم واحد داشته باشد . از سوى ديگر رواياتى هم هست كه در همين مورد تعبير به ليله و ليلتان دارد ، كه بايد بين آنها به نحوى جمع كنيم .
وجوه جمع بين اين روايات ؛
وجه اول : قطب راوندى در فقه القرآن براى جمع بين روايات سخنانى دارد كه ممكن است ادعا كنيم منظور او اين است كه هميشه حق القسم ناظر به شب است ، ولى اگر كسى حره و أمهاى با هم جمع كرده باشد ، استثناءاً حكمش با موارد ديگر متفاوت است و در اينجا تمام شب و روز ، دو شب براى حره و يك شب براى أمه
هامش
( 1 ) - طباطبايى ، سيد على ، رياض المسائل ، موسسة النشر الاسلامى ، ج 10 ، ص 465 - 466