عام خواب را اراده كرده و خصوص خواب وقت ظهر مراد نيست ، چرا كه متعارفاً موقع صبح ، مىخوابند و كلام ايشان كنايه از اين است كه صبح هم آنجا باشد .
چنان كه گاهى افراد تعبيراتى به كار مىبرند كه صرفاً از باب غلبه است و هيچ دخالتى در موضوع ندارد ، مانند اينكه مىگويند برو بازار گوشت بخر ، كه بازار رفتن ملاك نيست . اين جا هم شايد « قيلوله فى صبيحتها » ، كنايه از مكث فى صبيحتها باشد ، يعنى بين الطلوعين آنجا باشد .
توجيه دوم آن است كه در روايت تصرف كنيم و آن را با قول مرحوم ابن جنيد منطبق كنيم ، و در واقع مدعى شويم كه مرحوم ابن جنيد در روايت تصرف كرده و گفته كه مراد از صبيحه در روايت ، يوم است ، و يظل هم معناى خودش را دارد ، يعنى مرد فرداى آن شب را هم نزد زن باشد ، چون روايت قيد خاصى نكرده ، و از طرفى اگر كسى در منزل بماند ، معمولا به نحو قيلوله مىخوابد ، لذا ايشان قيلوله را به عنوان فتواى خودش ذكر كرده است .
ولى به نظر ما اگر كسى با نسخ خطى و مقابلهها سر و كار داشته باشند ، ممكن است به اين نتيجه برسد كه اصل عبارت ، چيزى مانند « يقيل عندها » بوده ، كتابت يقيل عندها قريب به يظل عندها است ، حال يا نسخه مرحوم علامه آن طور بوده يا آن طور خوانده و به قيلوله تفسير كرده است ، و مرحوم محقق هم عبارت يا نسخهاش از كتاب ابن جنيد مشتبه بوده ، يظل خوانده و گفته اين همان مضمون روايت را مىخواهد بگويد . و ممكن است در كلام مرحوم ابن جنيد ، مرحوم محقق با توجه به اين كه صبح قيلوله ندارد ، گفته كه اين بايد يظل باشد يا يظل خوانده است ، يا تصحيح اجتهادى كرده و گفته اين يقيل غلط است و بايد يظل باشد ، چون معنا ندارد كه ما قيلوله را به صبح اطلاق كنيم ، يا اصلا چون شبيه به هم است اينطورى خوانده و فرموده چون روايت هم يظل است قهرا اين هم اگر بخواهد منطبق باشد ، بايد همان يظل باشد . به نظر ما اين تصرف اقوا از دو تصرف
كتاب النكاح ( فارسى ) — صفحة 7568
مساهمون: السيد موسى الشبيري الزنجاني
ص٧٥٦٨