قبلى است ، و اشخاصى كه با نسخ خطى و مقابلهها مأنوس باشند ، اين توجيه را خيلى راحتتر مىپذيرند . و به گمان ما اين اختلاف بين علامه و محقق ناشى از چگونه خواندن عبارت ابن جنيد است .
مؤيد اين جمع آن است كه قاضى نعمان مصرى نيز كه رواياتى نقل مىكند و گاهى همان روايات در كتب ما نيز با تغيير عبارتى مختصر وجود دارند ، اين روايت را از امام باقر عليه السلام با عبارت « يقيل » نقل مىكند « 1 » . « عن جعفر بن محمد عليه السلام أنه سئل عن الرجل تكون عنده النساء يغشى بعضهن دون بعض قال انما عليه أن يبيت عند كل واحدة فى ليلتها ويقيل عندها فى صحبتها « 2 » ، و ليس عليه أن يجامعها إن لم ينشط لذلك » . ملاحظه مىشود كه اين روايت در چند كلمه مثل يغشى به جاى يجامعها ، ينشط به جاى يرد ، با روايت كرخى كه قبلًا نقل شده متفاوت است ، و به هر حال روشن است كه هر دو يك روايت هستند .
البته بايد توجه كنيم كه از يك طرف نسخههاى معتبر كافى و فقيه و مرحوم شيخ همه « يظل » است ، و بعيد است كه اين تصحيف در خود روايت رخ داده باشد . ولى از سوى ديگر اين احتمال بيشتر است كه تعبير « يقيل » صحيحتر از يظل باشد ، زيرا « ظل » يعنى « دائم » و يظل فى صبيحتها يعنى صبح آن شب را هم آنجا باشد ولى براى بيان اين نكته تعبير به دائم كردن خيلى ظرافت ندارد ، و تعبير عرفى آن است كه بيتوته كند ، و بهتر از آن است كه بگويد هميشه پيش زن باشد ، و حتى اگر قيلوله به صورت مجازى در غير خواب ظهر هم استعمال نشده باشد ، ممكن است اين طور معنا كنيم كه روايت مىخواهد بفرمايد كه مرد قيلولهاش را هم همان صبح در منزل زنى كه نوبتش بوده انجام بدهد . اين تعبير از نظر ذوقى چندان مستبعد نيست كه خواب ظهر را همان صبح انجام دهد .
هامش
( 1 ) - دعائم الاسلام ، دار المعارف ، مصر ، ج 2 ، ص 253 ، ح 958
( 2 ) - تذكر : حضرت استاد مدظله روايت دعائم را نيز با عبارت صبيحتها خواندهاند در حالى كه در دعائم عبارت صحبتها ذكرشده است