دخل بواحدة بطل عقد الام دون البنت .
اگر كافرى دفعةً با عقد واحد يا مترتباً با دو عقد ، مادر و دخترى را به عقد خود در آورد و بعد از دخول به امّ يا هر دو مسلمان شود ، عقد هر دو باطل ، و هر دو زن بر او حرام مىشوند . زيرا با توجه به اينكه در حال كفر عقد هر دو صحيح است ، از نظر قوانين اسلامى ، صحت عقد دختر حتى بدون دخول ، مادر وى را از عنوان حرامِ امّ الزوجه برخوردار مىسازد ، و صحت عقد مادر همراه با دخول هم عنوان محرم بنت الزوجة المدخوله را بر دختر محقق خواهد نمود .
اما اگر هيچ يك از آنان مدخوله نبودند ، بنابر مشهور با اسلام مرد تنها عقد مادر باطل خواهد شد . زيرا او مادر كسى است كه قبلًا زوجه مرد بوده ، و مىدانيم كه براى اين عنوان حتى بدون دخول نيز حرمت ابد تثبيت شده است ، ولى چون عنوان بنت زوجه غير مدخوله در اسلام حرام نيست ، دليلى نداريم كه بقاءً زوجيت دختر زائل گشته و نياز به تجديد عقد باشد .
2 - نظر شيخ طوسى در خلاف و مبسوط :
با اين حكم كه تنها شيخ طوسى در خلاف و مبسوط مخالفت كرده است . البته در خلاف بدون فرض عدم دخول ، مسأله را به صورت كلى مطرح ساخته و با توجه به اينكه جمع بين امّ و بنت در اسلام باطل بوده و چنانچه مسلمان به آن اقدام نمايد مىتواند با عقد جديد هر كدام را كه بخواهد تزويج نمايد ، مىفرمايد : اگر در حال شرك با لفظ واحد بين امّ و بنت جمع نمايد ، سپس اسلام آورد ، مخيّر است هر كدام را كه بخواهد امساك كند و ديگرى را رها سازد « 1 » .
ليكن در مبسوط فرض مسأله عبارت از امّ و بنتى است كه مدخوله نيستند . و مىفرمايد : در اين مسأله دو قول هست : اول اينكه در امساك يكى از آن دو مخير است . دوم اينكه عقد بنت صحيح است و امّ از حباله نكاح خارج مىشود . آنگاه
هامش
( 1 ) - خلاف ، ج 4 ، ص 331 .