نقد كلام محقق خويى رحمه الله
اين فرمايش خيلى عجيب است اگر شيخ انصارى چنين مطلبى فرموده باشد با شأن شيخ سازگار نيست اين مطلب كه بين عام و خاص معاملهء تخصيص مىشود را يك طلبهء معمولى هم مىداند چه برسد به شيخ . بله در اينكه آيا مىتوان عام را با مفهوم تخصيص زد يا نه ؟ مناقشاتى هست .
لكن عجيب اين است كه ايشان اين نسبت را به شيخ مىدهند و از آن استغراب نيز نمىكنند . به فرض شيخ اين مطلب را فرموده باشد ، اين كلام سخن غريبى است لكن ما مراجعه به كلام شيخ كرديم ، شيخ چنين مطلبى نفرموده است . شيخ مىفرمايد : ما به كمك مفهوم مىتوانيم عمومات را تخصيص بزنيم لكن اين در جايى است كه مفهوم يعنى دليل خاص ، معارض نداشته باشد و در مقام ، اين دليل خاص معارض دارد ، زيرا مفهوم اين روايات دلالت مىكند كه در فرض توالى عشر رضعات موجب نشر حرمت است اما موثقهء زياد بن سوقه گويد : در فرض توالى عشر رضعات موجب نشر حرمت نيست . اگر مفهوم معارض نداشت يا ترجيح بر معارض داشت ما به وسيلهء مفهوم ، عام را تخصيص مىزديم ولى چون در مقام معارضه هست و مفهوم بر معارض خود ترجيح ندارد پس مفهوم صلاحيت تخصيص عام را ندارد . « 1 »
در حالى كه مرحوم آقاى خويى اين مطلب را مسلّم گرفتهاند كه شيخ از مسئلهء حمل عام بر خاصّ غفلت كرده و دو دليل را معارض دانسته است . پس اين اشكال به شيخ وارد نيست و شيخ نيز مطلب مرحوم آقاى خويى را قبول دارد . لكن سخن شيخ مطلب ديگرى است . هذا اولًا
هامش
( 1 ) - كتاب النكاح / 310 للشيخ الانصارى - طبع المؤتمر العالمى