مرحوم آقاى خويى بر خلاف مشهور فرموده : نه تنها عقد دختر باطل نيست بلكه مُبطل عقد مادر نيز هست . يعنى عقد دختر موجب بطلان عقد مادر مىشود زيرا أمّ الزوجه به حكم أمّهات نسائكم « 1 » از محرّمات ابدى است . استدلال ايشان به آيه
رَبائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُمْ مِنْ نِسائِكُمُ اللَّاتِي دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ
« 2 » اين است از آيهء شريفه استفاده مىشود كه اگر مادر مدخوله نشد دختر حرام مؤبّد نيست ، اما اگر مدخوله شد حرام مؤبّد است . البته ايشان به اين فقرهء آيه بر صحت نكاح دختر استدلال نمىكنند چون آيه ناظر به حرمت أبد در فرض دخول به مادر و عدم حرمت ابد در فرض عدم دخول به مادر است . بلكه به اين نكته استدلال مىكنند [ كه خواستم اين نكته را تذكر دهم كه اشتباه نشود ] كه در مورد اختين در آيهء شريفه مىفرمايد : و ان تجمعوا بين الأختين ، ازدواج با خواهر دوم محقِّق عنوان جمع و جزء أخير علت تامه است ، از اين رو ازدواج با خواهر دوم باطل است . اما در مورد نكاح بنت و نكاح أمّ ، ما عنوان حرمت جمع بينهما را نداريم تا حكم كنيم نكاح بنت چون محقق عنوان جمع است باطل است اگر چنين عنوانى داشتيم و قبلًا عقدى بر مادر شده بود ولى مادر مدخوله نبود سپس عقد بر دختر او واقع مىشد حكم به بطلان عقد دختر مىكرديم ، چون عقد دختر محقّق عنوان جمع بود . اما در مقام ، حرمت جمع بين اين دو را نداريم ، بنابراين طبق آيهء شريفه دليلى بر بطلان عقد دختر نداريم ، آيهء فان لم تكونوا دخلتم بهنّ فلا جناح عليكم نيز كه نه دليل بر صحت است و نه بر بطلان ، چون ناظر به عدم حرمت ابدى است . بنابراين ، نكاح دختر داخل در آيهء و احل لكم ما وراء ذلكم « 3 » است و محكوم به صحت خواهد بود و لازمهء صحت عقد دختر ، بطلان عقد مادر است ، چون ام الزوجه حرام مؤبّد است . اين فرمايش مرحوم آقاى خويى است . « 4 »
هامش
( 1 ) نساء / 23 .
( 2 ) نساء / 23 .
( 3 ) نساء / 24 .
( 4 ) مبانى العروة 2 / 349 ذيل مسئلهء 323896 و مبانى العروة 1 / 30 ذيل مسئلهء 263658
تذكر : به جزوهء 18 و 19 مربوط به سال اول ذيل مسئلهء 26 رجوع شود .