1 - مصححهء عبد العزيز بن المهتدى :
متن روايت : محمد بن يعقوب الكلينى عن على بن ابراهيم عن أبيه عن عبد العزيز بن المهتدى قال : سألت الرضا عليه السلام قلت : جعلت فداك ان اخى مات و تزوجت امرأته فجاء عمى فادّعى انه كان تزوّجها سرّاً فسألتها عن ذلك فانكرت اشدّ الانكار و قالت ما كان بينى و بينه شىء قط ، فقال : يلزمك اقرارها و يلزمه انكارها « 1 »
در سند اين روايت ابراهيم بن هاشم واقع شده كه بعضى او را ممدوح مىدانند و روايت را به حسنه توصيف مىكنند ولى به نظر ما و به نظر اهل تحقيق وى از ثقات است و اين روايت صحيحه مىباشد . در اين روايت مدعى كه عموى زوج است ادعا مىكند مخفيانه با آن زن ازدواج كرده است و حضرت در پاسخ ، آن زن را زوجهء راوى محسوب كرده و عمويش را ملزم به ترتيب اثر به انكار زن نمودهاند و علت اينكه در اينجا سخن از بينه به ميان نياوردهاند اين است كه فرض سؤال ( ازدواج مخفيانه ) در جايى است كه بينهاى وجود نداشته است .
2 و 3 - مضمرهء يونس و مكاتبهء حسين بن سعيد :
متن روايت : محمد بن الحسن الطوسى باسناده عن الصفار عن احمد بن محمد عن على بن احمد عن يونس قال : سألته عن رجل تزوج امرأة فى بلد من البلدان فسألها لك زوج ؟ فقالت : لا ، فتزوجها ، ثم ان رجلًا اتاه فقال : هى امرأتى فانكرت المرأة ذلك ، ما يلزم الزوج ؟ فقال : هى امرأته الا ان يقيم البينة . و باسناده عن احمد بن محمد عن الحسين يعنى ابن سعيد انه كتب اليه يسأله ، و ذكر مثله . « 2 »
ظاهراً مراد از احمد بن محمد ، فرزند عيسى است . و اگر مراد فرزند خالد هم باشد هر دو ثقه هستند و مراد از يونس در اين طبقه يونس بن عبد الرحمن است كه از اجلاء ثقات است و اضمار او مضر نيست ولى مراد از على بن احمد كه از يونس روايت مىكند على بن احمد بن اشَيم است كه شيخ طوسى او را از اصحاب امام رضا عليه السلام و از افراد مجهول شمرده است « 3 » البته گاهى دربارهء يك راوى در كتب رجال و تراجم هيچ توثيقى و يا شرح حالى ديده نمىشود كه اصطلاحاً او را مجهول يا
هامش
( 1 ) وسائل ابواب عقد النكاح و اولياء العقد باب 23 ، ح 1 .
( 2 ) وسائل ابواب عقد النكاح و اولياء العقد باب 23 ، ح 3 .
( 3 ) رجال الطوسى - اصحاب الرضا عليه السلام باب العين ، شماره 66 .