كلام آيت الله خويى رحمه الله و مناقشه در آن :
مرحوم آقاى خويى مطلبى دارند در اشباه و نظائر كه ادعاى فحص است . ايشان مىفرمايند : هر وقت اين گونه تعبيرات شد معنايش اين است كه من ملتزم هستم به اصل حدوث عقد ، اما تا وقتى ملتزم به بقاء عقد هستم كه آن خصوصيتى كه تو گفتى موجود باشد اما نسبت به اصل حدوث عقد هيچ قيد و شرطى در كار نيست يعنى مىگويد من حاضرم اين عبد را مالك شوم چه كتابت داشته باشد چه نداشته باشد اما بقاء بر اين التزام را يعنى خودم را مالك بدانم و طرف را هم مالك پولى كه مىدهم بدانم و حق فسخ نداشته باشم در صورتى است كه كتابت هم داشته باشد و اگر فاقد كتابت شد من حق فسخ داشته باشم به عبارت ديگر مىگويد بالارتكاز خيار فسخ جعل شده است .
نقد و نظر استاد مد ظله :
از كجاى اين جملات اين ارتكاز استفاده مىشود كه من حاضرم مالك شوم اما حق فسخ داشته باشم از اين تعبيرات چنين چيزى استفاده نمىشود .
به نظر مىرسد در اين موارد ، حكم فضولى پيدا مىكند كه اگر بعداً رضايت داد و امضاء كرد مىشود ملك خودش ، البته فضولى به شكل نقل . و اين در حقيقت عقد جديد است . و الله العالم . « * و السلام * »