الحرام لا يفسد الحلال . « 1 »
گفتيم ظهور اين روايت در زناى سابق بر عقد محلّ مناقشه است ، توضيح آن كه :
در عبارت « ان الحرام لا يفسد الحلال » از كلمهء « افساد » استفاده مىشود كه امرى به طور غير فاسد محقق شده و حرام مىخواهد آن را فاسد كند ، آن امر « حلال » چيست ؟
سه احتمال قابل ذكر است :
احتمال اول : مراد از « حلال » دختر مزنى بها است ، سائل مىپرسد آيا زانى مىتواند با دختر مزنى بها ازدواج كند ؟ امام مىفرمايند : آرى ، زنا موجب حرمت دخترى كه حلال بوده است نمىشود . در آيات و روايات بر خود ذوات ( اشخاص و اشياء ) « حلال و حرام » اطلاق شده است مانند :
« حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ »
در مقابل
« وَ أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ »
و
« يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ »
در مقابل
« يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ »
و
« حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ »
در مقابل
« أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الْأَنْعامِ »
.
بررسى احتمال اول : اين تفسير خلاف ظاهر روايت است زيرا هر چند برخى از ذوات ، حلال و برخى حرام هستند و اطلاق حرام و حلال بر آنها صحيح است و مىتوانيم بگوييم رضاع - مثلًا - اين زن را حرام كرد - لكن در اين مورد تعبير « فساد » بسيار خلاف ظاهر است و صحيح نيست كه « زن » را متعلق « افساد » قرار بدهيم و بگوييم زناى با مادر ، دختر او را فاسد كرد به اين معنى كه موجب حرمت ازدواج با او شد .
احتمال دوم : حلال يعنى عمل حلال و در ما نحن فيه منظور « تمتعات » است ، امام عليه السلام در پاسخ سائل كه مىپرسد آيا زانى مىتواند با دختر مزنى بها ازدواج كند مىفرمايند : آرى ، زنا موجب نمىشود كه براى هميشه تمتع بردن از دختر مزنى بها حرام گردد .
بررسى احتمال دوم : اين احتمال نيز خلاف ظاهر است زيرا اولًا : در مورد كار حلالى كه حرام مىشود صحيح نيست كه بگوييم فاسد شده است . و ثانياً : ظاهر
هامش
( 1 ) جامع الاحاديث 25 / 593 ، باب 14 از ابواب ما يحرم بالتزويج - ح 8 .