در اين صورت حمل آن بر مادون الجماع نيز به عنوان يكى از مصاديق شايع ، بىمانع بود . ليكن از « فجر بامرأة » غير از جماع فهميده نمىشود . اگر منحصر به آن هم نباشد ، طورى است كه نمىتوان آن را خارج كرد . خارج كردن فرد متعارف از تحت يك عام يا مطلق ، و حمل آن بر فردى غير متعارف ، بسيار خلاف ظاهر است . الان هم اگر بگويند مردى نسبت به يك زن اجنبيه ، مرتكب كار خلاف شده ، متعارفاً همان مسأله نهايى را مىفهمند همچنان كه از اتيان نيز غير از آن فهميده نمىشود . « 1 »
البته مانعى ندارد كه با ذكر قيد « دون الفرج » خصوص مقدمات جماع فهميده شود ، ولى سخن در اطلاق اين عبارت بدون اين قيد است كه فرد منحصر يا فرد ظاهر آن جماع است كه نمىتوان آن را از دليل خارج كرد .
3 ) ادله مردود دانستن كلام مرحوم آقاى حكيم دربارهء حمل روايات تحرم بر كراهت
مرحوم آقاى خويى حمل روايات تحريم را بر كراهت به چند وجه ناتمام و مخدوش دانستهاند : « 2 »
اولًا : جمع اين دو دسته روايات به حمل حرمت بر كراهت غير عرفى است « لما تقدم منا غير مرة من ان الجمع العرفى انما يكون فى مورد لو فرض فيه اتصال الكلامين لكان احدهما قرينة على الآخر . . . » و ما نحن فيه جمع « لا » و « نعم » در كلام واحد سر از تناقض درمىآورد و هيچ يك از اين دو نمىتواند قرينهاى براى ديگرى باشد . لذا جمع بين روايات تحريم و تجويز ممكن نيست .
ثانياً : بعضى از روايات منع ، متضمن تعبيرهايى است كه حمل آنها را بر كراهت مستبعد مىكند .
هامش
( 1 ) - ( توضيح بيشتر ) استاد مد ظله چون با اصل كلام مرحوم آقاى خويى موافق بودند ، در جزئيات آن مناقشه نكردند ، و گرنه اين كه ايشان ظهور اتيان را در جماع از ظهور فجور اقوى دانستهاند روشن نيست ، بويژه با توجه به آن كه گفته شد كه اتيان گاه در ورد دون الفرج هم اطلاق شده است ولى در مورد فجور اين اطلاق هم ديده شده است ، در مورد « تزوج سفاحاً » هم در برخى روايات ، اختلاف وجود دارد چنانچه در جلسات گذشته يادآورى شد .
( 2 ) - مبانى العروة الوثقى ، ج 1 ، ص 386 - 385