به بحث زنا مربوط نيست . منتهى اينها گفتهاند كه اكثر نسخ « امرأة » بدون اضافه است و استدلالى هم كه شيخ مىكند با « امرأة » مطابق است زيرا در صورت اضافه به « هاء » مربوط به اين بحث نمىشود .
2 ) تحقيق در اختلاف نسخ صحيحه عيص توسط استاد مد ظله
تحقيق اين است كه اين روايت در كافى و نوادر حسين بن سعيد كه به نوادر احمد معروف است آمده است و يقيناً در اين دو جا « امرأة » است نخس همچنين است و آنچه ما ديدهايم هم ، « امرأة » است و اگر « امرأته » باشد به بابى كه كلينى و حسين بن سعيد عنوان كردهاند مربوط نمىشود زيرا باب عنوان شده اين است كه آيا فجور به زن موجب حرمت بنت او مىشود يا نه ؟ و اين عنوان ، ربطى به بنت زوجهء مدخوله و غير مدخوله ندارد . اينها به اطلاق اين روايت تمسك كرده و گفتهاند كه « امرأة » شامل مباشرت با زن به صورت فجور هم مىشود و اگر در روايت « امرأته » آمده باشد به كلى از اين باب اجنبى مىشود .
در استبصار و يك جاى تهذيب « 1 » اين روايت را از كافى نقل مىكند كه مطابق با نسخه كافى « امرأة » است ولى اين روايت در جاى ديگرى از تهذيب ( ج 7 ص 280 ) با سندى كه مقدارى با سند كافى اختلاف دارد « 2 » نقل شده است و در اينجا شايد ، نسخ تهذيب مختلف باشد و ظن قوى اين است كه « امرأته » با اضافه درست است زيرا بحث در « بنت الزوجه المدخوله و غير المدخوله » مىباشد و اينكه شرط حرمت ربيبه ، دخول به ام است و كمتر از دخول ، سبب حرمت نيست در اين بحث روايات را نقل مىكند كه يكى از آنها اين روايت است در نسخه معتبرى كه ما اصلاح كرديم هم « امرأة » هست ، در نسخهء چاپى هم اول « امرأته » بوده است و در « غلطنامه » تصحيح كرده و « امرأة » كردهاند و اين تصحيحات بدون تحقيق است زيرا در جاى ديگر كه
هامش
( 1 ) - تهذيب ج 7 ص 330
( 2 ) - دو سند مذكور در تهذيب به ترتيب 1 - محمد بن يعقوب عن ابى على الاشعرى عن محمد بن عبد الجبار و محمد بن اسماعيل عن الفضل بن شاذان جميعاً عن صفوان بن يحيى عن عيص بن قاسم 2 - احمد بن محمد بن عيسى عن ابى ابى نجران عن صفوان بن يحيى عن عيص بن قاسم .