بالتبع اشتراك محمد بن الفضيل ثابت نيست ، چه هر چند امكان تلخيص در نسب در محمد بن القاسم بن الفضيل وجود دارد ، ولى بالفعل جايى داشته باشيم كه اين تلخيص رخ داده باشد و « بن القاسم » را از نسب وى حذف كرده باشند ثابت نشده است ، در اين باره در جلسهء آينده بيشتر سخن خواهيم گفت .
در مورد دليل دوم ايشان هم مىگوييم ، مرحوم صدوق در موارد بسيار زيادى نام افرادى را در مشيخهء فقيه آورد ولى تنها يك يا دو روايت از آنها در خود فقيه نقل كرده است كه تفصيل آن چنين است . « 1 »
كسانى كه تنها يك بار در فقيه از آنان نقل شده 150 نفر
كسانى كه تنها دو بار در فقيه از آنان نقل شده 62 نفر
مجموع يك يا دو مورد 212 نفر ( 55 % )
بيش از دو مورد 170 نفر ( 45 % )
با توجه به اين آمار در مىيابيم كه اكثر طرق مشيخه فقيه حد اكثر دو بار در متن كتاب ذكر شدهاند بنابراين مانعى ندارد كه محمد بن القاسم بن الفضيل بن يسار هم همچون اكثر موارد تنها دو بار در كتاب وارد شده باشد و دليلى ندارد كه مراد از محمد بن فضيل را در اسناد فقيه همان محمد بن القاسم بن الفضيل بدانيم .
5 ) دليل مرحوم تفرشى براى اثبات اتحاد محمد بن فضيل در اسناد فقيه با محمد بن قاسم بن فضيل :
مرحوم آقاى خويى با اين كه به جامع الرواة مراجعه كردهاند ليكن دليل دوم
هامش
( 1 ) - استاد - مد ظله - با استقصاء در معجم رجال الحديث آمار موارد فوق را با اندك تفاوتى در درس ارائه كردند ، ولى در تنظيم بحث با بهرهگيرى از برنامه كامپيوترى آمار فوق درج گرديد ، گفتنى است كه كل طرق مشيخه 393 طريق بوده كه 8 طريق آن بدون تفاوت ما هوى مكرر است و 3 طريق آن در كتاب يا اصلًا نيامده يا در آغاز سند نيست . موارد باقى مانده 382 طريق است كه نسبت فوق در مقايسه با اين مقدار مىباشد . تذكر ديگر اين كه ما در اين آمار نامهايى كه در آغاز سند صريحاً ذكر شدهاند شماره كردهايم ، با توجه به برخى عوامل همچون ابهام در ضميردار بودن يا نبودن برخى اسناد ، ابهام در عناوين مشترك و . . . ممكن است آمار فوق مقدار بسيار اندكى با آمار حقيقى فاصله داشته باشد كه البته در نتيجهگيرى بحث تأثيرى ندارد .