1 ) اشاره به اقوال علماء در مورد بطلان عقد زن با زناى به مادر يا دختر وى قبل از دخول :
مشهور بين اماميه اين است كه زنا پس از عقد صلاحيت رافعيت و ابطال عقد موجود را ندارد و فرقى بين قبل و بعد از دخول زوج نيست . ليكن به ابن جنيد نسبت داده شده كه قائل شده به اينكه اگر زنا قبل از دخول زوج واقع شود عقد باطل مىشود . البته متأخرين گفتهاند كه اجماع بر خلاف قول ابن جنيد است . مثلًا در رياض مىگويد : جماعتى از اصحاب دعواى اجماع بر خلاف كردهاند و قول ابن جنيد خيلى ضعيف است . « 1 » مرحوم آقاى حكيم هم مىفرمايد : هر چند ادلهء مسأله تمام است ليكن چون مشهور از آن اعراض كردهاند ما اين ادله را كنار مىگذاريم .
ولى با مراجعه معلوم شد كه اين قول پنج نفر قائل دارد . « 2 »
1 - ابن جنيد - على ما نقل -
2 - سيد مرتضى در انتصار به قول سيد در مسأله توجه نشده است با اين كه از عبارت او استظهار مىشود كه اگر زنا قبل از دخول زوج باشد موجب ابطال عقد مىشود اما اگر بعد از دخول باشد موجب ابطال نمىشود .
3 - شيخ طوسى در تهذيب و استبصار
4 و 5 - صاحب حدائق و برخى مشايخ وى - به نقل صاحب حدائق -
پس ادعاى اجماع در مسأله نمىتوان كرد ، اعراض مشهور را هم كه مرحوم آقاى حكيم فرموده نمىتوان پذيرفت زيرا مشهور اشكال سندى يا دلالى در روايات مسأله كردهاند بعضى هم مثل علامه متوجه تعدد روايت نشدهاند بلكه تنها يك روايت را نقل كردهاند .
بنابراين اگر كسى اشكال سندى يا دلالى را نپذيرفت از ناحيه اعراض مشهور دليلى بر بطلان اين قول نخواهيم داشت ، پس بايد به مضمون روايت فتوا داد .
هامش
( 1 ) - رياض .
( 2 ) - مستمسك العروة 14 / 210 .