واجب نيست و ممكن است كه وجوب روزه سه روز استقلالى باشد و در فرض عجز از يك روز ، روزهء دو روز ديگر واجب باشد ، در طواف نيز چنين است . حال اگر شخصى در يك روز مريض شد ، روزه آن روز يقيناً واجب نيست ولى روزه دو روز ديگر را نمىدانيم شايد واجب باشد ، چون دليل اينجا اجمال دارد بايد به سراغ اصول عمليه برويم مثلًا ديروز كه عاجز بودم روزه بر من واجب نبود استصحاب عدم وجوب را در امروز جارى مىكنم . پس در واجب ارتباطى ، اگر شك كرديم كه وجوب نيز ارتباطى است يا نه ، دليل مجمل است ولى در واجب استقلالى چنين نيست و متفاهم عرفى اين است كه وجوب هم استقلالى است . البته در واجب استقلالى ، گاهى دليل خارج داريم كه اگر متمكن از مجموع من حيث المجموع شديد ( وجوب ارتباطى ) يك واجب استقلالى ثابت مىشود مثل زكات كه اگر مالك سه خروار گندم شديد زكات واجب استقلالى مىشود و الا واجب نيست . ولى اگر دليل خارجى نداشتيم و از اتيان به قسمتى از واجب استقلالى متمكن نشديم بقيه واجب است . در آيه شريفه مىفرمايد :
« فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ »
از اين آيه شريفه ، استفاده نمىشود كه اگر كسى در نصف روز مريض بود يا مسافر بود و يا حائض بود روزهء نصف ديگر واجب است بلكه اين مطلب دليل خاص مىخواهد . ولى از همين آيه شريفه استفاده مىشود كه اگر كسى يك روز مريض و يا مسافر و يا حائض بود ، روزهء روزهاى ديگر واجب است يعنى نسبت به روزهاى ماه رمضان ، واجب ، استقلالى است و وجوب نيز استقلالى است يعنى شرط وجوب روزه اين نيست كه ما قادر به روزهء هر سى روز باشيم و خلاف اين ، احتياج به دليل خاص دارد ، و اين تفاهم عرفى ثابت است .
بنابراين ، بين عام مجموعى و افرادى اين تفاوت هست كه در عام مجموعى اگر قادر بر اتيان به مجموع نشديم براى وجوب بقيه ، نمىتوان به عام تمسك كرد و عام در اين جهت ، مجمل است و در عام افرادى مىتوان به عام تمسك كرد .