نگرفتن آن در كل روز فرقى ندارد زيرا روزه ، يك واجب ارتباطى است . اگر گفتند « انسان بايد هميشه متذكر خدا باشد » آيا اين واجب ارتباطى است و اگر يك آن در ذكر خدا نبوديم ، ذكر در بقيه ساعات كالعدم است در مثال « تواضع للناس » اگر كسى يك ساعت تواضع نكرد و بقيه عمر را تواضع كرد آيا با كسى كه هيچ تواضعى نكرده است يكسان است ؟ ! در مثال
« أَوْفُوا بِالْعُقُودِ »
اگر شما يك ساعت ، ترتيب اثر صحت را به عقد نداديد و در ازمنهء ديگر ، ترتيب اثر داديد آيا اينها كالعدم است . مراد شيخ اين نيست بلكه مراد شيخ اين است كه گاهى جاعل حكم ، زمان را تقطيع شده ملاحظه مىكند و هر روز را مصداقى براى « كل يوم » مىبيند و گاهى زمان را به نظر وحدت ملاحظه مىكند مثل « دائماً » و يا « بين الحدين » اگر چه واجب ، ارتباطى نباشد بلكه استقلالى باشد . مرحوم شيخ بين اين دو قسم در تمسك به عام فرق مىگذارد و ايشان نمىخواهند كه بين عام افرادى و مجموعى فرق بگذارند تا گفته شود كه بين عام افرادى و مجموعى فرقى نيست و تمسك به عام در هر دو صحيح است . البته به نظر ما فرق مرحوم شيخ نيز فارق نيست و بين تقطيع زمان و وحدت آن تفاوتى نيست كه الآن وارد بحث آن نمىشويم .
5 ) تفاوت صحيح ميان عام مجموعى و افرادى به نظر استاد مد ظله :
گفتيم كه در صحت تمسك به عام فرقى بين عام افرادى و مجموعى نيست بلكه اگر واجب ، ارتباطى نيز باشد نسبت به بقيه مقدار خارج شده ، تمسك به عام صحيح است ولى ميان اين دو تفاوت ديگرى است كه مرحوم شيخ آن را بيان نكردهاند و ما عرض مىكنيم .
همچنانكه واجب به استقلالى و ارتباطى تقسيم مىشود ، وجوب نيز به اين دو تقسيم مىشود و ميان اين دو تقسيم تلازمى نيست . ممكن است واجب ، ارتباطى ولى وجوب آن استقلالى باشد و يا بالعكس . نماز يك واجب ارتباطى است ولى وجوب آن استقلالى است ، تمام اجزاء و شرائطى كه در نماز واجب است بايد با هم