آورده شود و اگر يك جزء و يا شرطى ، آورده نشود مثل اين است كه هيچ جزء و شرطى آورده نشده است . ولى وجوبش ارتباطى نيست ، يعنى اگر براى كسى آوردن سوره متعذر باشد بقيه اجزاء همان وجوب خود را دارند ، چنين نيست كه اگر سوره به جهت تعذر واجب نشد ، بقيه اجزاء نيز واجب نباشد . پس واجب ، ارتباطى است كه اگر مثلًا 10 جزء واجب شد همه با هم بايد اتيان شود ولى وجوب ، استقلالى است يعنى اگر يك جزء به جهت تعذر واجب نشد 9 جزء بقيه واجب مىشود .
در مثال زكات ، بر عكس نماز ، وجوب ارتباطى است ولى واجب ، استقلالى است زيرا وجوب زكات وقتى است كه نصاب تعيين شده ، محقق شود و شما قريب به سه خروار را مالك شويد و اگر نيم خروار كمتر از آن را مالك شديد هيچ زكاتى واجب نيست . پس وجوب آن ارتباطى است ولى واجب ، زكات استقلالى است يعنى بعد از وجوب زكات ، هر مقدار از آن را كه پرداختيد به همان مقدار ، دين شما ساقط مىشود مثل ساير ديون كه پرداخت آنها به صورت واجب استقلالى است . با توجه به تقسيم مذكور اين بحث مطرح مىشود كه اگر در واجب ارتباطى ، اتيان به قسمتى از آن متعذر شد آيا اتيان به بقيه واجب است ؟ اگر كسى در حج قادر بر فديه نبود بايد 3 روز در مكه و 7 روز بعد از برگشت روزه بگيرد و يا در حج ، يك طواف ( هفت شرط ) واجب است و اينها واجب ارتباطى هستند . حال اگر كسى قادر به روزهء سه روز نيست و يا هفت شرط را قادر نيست ولى به روزهء دو روز يا 5 شرط قدرت دارد آيا آوردن اينها واجب است ؟ در مقام ثبوت هر دو احتمال هست : اين كه مثل نماز ، وجوب استقلالى داشته باشد و در فرض تعذر يك جزء ، اتيان به بقيه واجب باشد يا اينكه مثل روزهء يك روز ، وجوب ارتباطى داشته باشد و در فرض تعذر قسمتى از آن ، روزه در بقيه روز واجب نباشد . مقام اثبات نيز مجمل است و از دليل نمىتوان يكى از دو احتمال را استفاده كرد . ممكن است بر شخص مريضى كه قادر بر روزه 3 روزه نيست ، هيچ روزهاى واجب نباشد ، يعنى وجوب ارتباطى باشد مثل روزه يك روز كه اگر قادر بر امساك در تمام روز نيست ، امساك در نصف روز هم
كتاب النكاح ( فارسى ) — صفحة 2698
مساهمون: السيد موسى الشبيري الزنجاني
ص٢٦٩٨