الف ) بررسى موضوع اصولى ( تمسك به عام و استصحاب حكم مخصص )
1 ) توضيحى در رابطهء با محلّ نزاع :
بحث در اين بود كه به عموم عام در كجا تمسك مىشود و استصحاب حكم مخصص در كجا جارى مىشود . اين بحث را به طور مفصل در كتب اصولى آوردهاند ولى ما به طور اختصار ، نظريه مرحوم شيخ و آخوند و آقاى خويى را مطرح كرديم . البته بحث در اينجا ، در تمسك به عموم عام است و جريان استصحاب شرايط خاص به خودش را لازم دارد . ممكن است در جايى ، ما به عموم عام نتوانيم تمسك بكنيم و استصحاب نيز جارى نشود . به طور مثال ، ما و آقاى خويى استصحاب را در شبهات حكميه جارى نمىدانيم يا در جايى سرايت حكم از موضوعى به موضوع ديگر باشد كه استصحاب در آنها جارى نيست . تفاصيل و شرايط جريان استصحاب را در محل خودش بايد يافت و ما در اينجا فقط اين را بيان مىكنيم كه به عموم عام ، در كجا مىتوان تمسك نمود .
2 ) توضيح نظريه شيخ رحمه الله :
يكى از نكاتى كه در اينجا مطرح مىكنيم تفصيل مرحوم شيخ در اين مسأله است . ايشان مىفرمايند : گاهى در دليل عام ، هر قسمتى از زمان در مقابل قسمت ديگر ، فردى براى عام حساب مىشود مثل « اكرم العلماء فى كل يوم » ، كه در اين مثال براى زمان كه عبارت است از ايام و شهور و دقائق و ساعات ، روزهايى فرض شده و هر كدام از آنها فردهايى براى عام حساب شدهاند : در اين صورت اگر « يوم الجمعه » از تحت عموم ، خارج شد نسبت به بقيه ايام ، مىتوان به عموم عام تمسك كرد . و گاهى ، زمان با نظر وحدانى ملاحظه مىشود مثل اكرم العلماء دائماً ، در اين مثال ، اگر يك قسمت از زمان ، از عموم عام خارج شود و يا كل زمان خارج شود فقط يك تخصيص به عام وارد شده است و لذا در غير از زمانى كه يقيناً خارج شده ، به عام نمىتوان تمسك كرد . مرحوم آخوند نيز همين مطلب را با يك تفصيلى دارند .