زمان ، متعدد شده باشد و اين خلاف فرض ما است .
4 ) كلام مرحوم آقاى خويى رحمه الله :
مرحوم آقاى خويى در اين كلام اخير مرحوم آخوند كه فرمود اگر تخصيص از اول باشد مىتوان به عام رجوع كرد ولى اگر تخصيص از وسط باشد نمىتوان به عام رجوع نمود . تفصيلى دارند و آن اين است كه ايشان مىفرمايند : آنجائي كه تخصيص از اول زمان استمرار حكم عام است ، وقتى مىتوانيم به عموم عام تمسك نماييم كه ما استمرار حكم عام را به دليلى غير از خود عام اثبات كرده باشيم . به اين بيان كه ما در حقيقت سه دليل داريم 1 - دليل دال بر اصل حكم 2 - دليلى كه استمرار حكم عام را بيان مىكند 3 - مخصِّص .
و اما اگر استمرار حكم عام مستفاد از همان دليلى باشد كه اصل حكم را بيان مىكند . اگر چه تخصيص از ابتدا هم باشد نمىتوان به عموم عام رجوع كرد . « 1 »
تا اينجا اقوال و نظريات را در مسأله به طور اجمال بيان كرديم كه در هر سه نظريه مناقشاتى وجود دارد كه به آنها مىپردازيم ، بلكه در جلسه آينده بررسى مىكنيم كه آيا اصلًا بحث ما به اين مسأله اصولى وابسته است يا خير ؟ ان شاء الله تعالى . « و السلام »
هامش
( 1 ) - مصباح الاصول 3 / 218 - 219 .