2 ) كلام مرحوم شيخ انصارى رحمه الله
مرحوم شيخ در تنبيه 10 از تنبيهات استصحاب اين مسأله را طرح نمودهاند ، ايشان در ابتداى ورود به اين بحث ، اين نكته را تذكر مىدهند كه ، اين كه ما بحث مىكنيم آيا جاى تمسك به عام است يا استصحاب حكم مخصص ، اين بحث كبروى نيست يعنى معلوم است كه تا مادامىكه دليل اجتهادى داشته باشيم نوبت به اصول عمليه نمىرسد . بلكه بحث صغروى است به اين معنا كه آيا پس از خروج فرد از تحت عام در يك زمان ، در ما بعد آن زمان دليل اجتهادى ( عموم لفظى ) داريم يا بايد رجوع به استصحاب نماييم . سپس مرحوم شيخ مىفرمايند حق در مسأله تفصيل است . كه اگر زمان در دليل عام بطور تقطيع شده و افرادى ملاحظه شود يعنى همانطور كه حكم به لحاظ افرادش متعدد و منحل شده است به لحاظ زمان نيز هر قطعه از زمان ، موضوع براى حكم مستقلى باشد مقل اين كه بگوييم « اكرم العلماء كل يوم » كه در اينجا همانطور كه به تعداد افراد علماء وجوب اكرام داريم ، براى هر يك از افراد عالم نيز در هر روز يك وجوب اكرام جعل شده است مثلًا زيد عالم روز جمعه يك وجوب اكرام دارد . روز شنبه وجوب اكرام ديگر و هكذا . . .
در اين مورد ، مرحوم شيخ مىفرمايند : اگر يكى از افراد عام در زمانى از تحت آن خارج شد مثلًا دليل مخصص گفت « لا تكرم زيداً يوم الجمعة » در ما بعد آن زمان اگر شك كرديم كه زيد وجوب اكرام دارد يا نه ؟ بايد به عموم عام رجوع كنيم و بگوييم وجوب اكرام دارد چون در حقيقت ما شك در تخصيص زائد داريم يعنى نمىدانيم تنها حكم وجوب اكرام روز جمعه را زيد ندارد يا روزهاى ديگر نيز وجوب اكرام را ندارد .
ولى اگر زمان در دليل عالم به طور وحدانى و مستمر لحاظ شود به اين صورت كه هر يك از افراد تحت عام يك حكم مستقل مستمر دارند مثل اين كه دليل بگويد « اكرم العلماء دائما » كه معناى آن اين است كه هر يك از افراد عالم يك وجوب اكرام مستمر در عموم زمان دارند ، در اين فرض اگر تخصصى يك فرد را در زمانى از تحت