بعض الطرقات فارى المرأة الحسناء و لا آمن ان تكون ذات بعل او من العواهر ، قال : ليس هذا عليك ، انما عليك ان تصدقها فى نفسها » « 1 » .
در اين روايت ، هر چند ادعاى زن مطابق با اصل است و استصحاب عدم تزوج اقتضا دارد كه گفته او پذيرفته شود ، ولى تعبيرى كه در ذيل روايت آمده « انما عليك ان تصدقها فى نفسها » به منزله تعليل براى حكم مذكور است . معناى اين جمله اين است كه ، تو وظيفه دارى كه گفته او را دربارهء خودش بپذيرى . عموم تعليل اقتضا دارد كه نه تنها در مورد اين مسائل ، بلكه در موارد ديگر ، مانند خروج از عدّه ، مطلقه بودن و . . . نيز گفته وى تصديق شود .
5 ) روايت ميسر ( يا ميسرة ) : « عن الحسين بن سعيد عن فضالة بن ايوب ، عن عمر بن ابان الكلبى عن ميسرة ( در يك جاى كافى فضالة مستقيماً و بدون واسطه از ميسر - بدون تاء - نقل كرده است ) : قال : قلت لأبي عبد الله عليه السلام القى المرأة بالفلاة التى ليس فيها احد ، فاقول لها :
أ لك زوج ؟ ( لك زوج ) فتقول : لا ، فاتزوجها ؟ قال نعم هى المصدقه على نفسها » « 2 » .
سند روايت : روايت در هر دو نقل صحيحه است . زيرا عمر بن ابان كلبى توثيق شده و همينطور ميسر ( يا ميسره ) كه همان ميسرة بن عبد العزيز مىباشد ، ثقه است .
به احتمال قوى در سندى كه نام عمر بن ابان نيست ، اين عبارت سقط شده ، زيرا على القاعده بايد ميان فضالة بن ايوب و ميسرة كه در زمان امام صادق فوت كرده ، واسطهاى وجود داشته باشد .
دلالت روايت : از عموم تعليل در ذيل اين روايت هم مىتوان استفاده نمود كه قول زن ، نه تنها دربارهء مسأله ازدواج ، بلكه دربارهء حيض و عدّه و مانند اينها ، تصديق مىشود و متبع است . به علاوه به گفته مرحوم آقاى خويى از آنجا كه سؤال دربارهء وجود مانع براى ازدواج است با توجه به پاسخ امام عليه السلام مىتوان دريافت كه ، هيچ
هامش
( 1 ) جامع الاحاديث ج 20 ، ص 157 ، باب 65 ، ابواب التزويج حديث اول .
( 2 ) وسائل الشيعة ، ج 20 ، باب 25 از ابواب عقد النكاح و اولياء العقد ، ص 301 ، ح 2 و ج 21 باب 10 از ابواب المتعه ، ص 30 ، ح 1 به نقل از كافى ج 5 ، ص 392 ، ح 4 ، و ص 462 ح 2 .