براى بدست آوردن حكم مسأله ، كه شبهه حكميه مىباشد بايد به عمومات و قواعد مراجعه كرد . كه نتيجه اين مىشود كه حرمت ابد در جايى كه دخول پس از انقضاء عدّه صورت گرفته ثابت نيست ، و ازدواج مجدّد بلامانع است .
تقريب دوم : هر چند جمله مذكور ، ذاتاً صلاحيت هر دو احتمال را دارد . ولى به مقتضاى تناسب حكم و موضوع ، احتمال اول تعيّن مىيابد ، يعنى اينكه معطوف عليه ، خصوص " تزوج امرأة " بوده ، در نتيجه " فى عدّتها " قيد " دخل بها " هم خواهد بود .
در توضيح اين تقريب بايد دانست كه در نظاير چنين تعبيرى ، تناسبات حكم و موضوع ، كيفيت عطف را تعيين مىكند . در نتيجه ، روشن مىگردد كه قيد معطوف عليه ، در معطوف حذف مىگردد ، يا قيد معطوف عليه ، در معطوف تكرار مىگردد ، و البته گاهى هم انسان در كيفيت عطف شك مىكند .
مثال براى مورد اول اين است كه گفته شود : « اگر كسى وقت ظهر منزل زيد رفت و آنجا خوابيد » از اين تعبير استفاده نمىشود كه همان وقت ظهر خوابيده باشد ، بلكه ممكن است بعد از چند ساعت خوابيده باشد .
مثال براى مورد دوم هم اين است كه بگويند : « اگر كسى با زنى كه در هنگامى كه شوهر داشت تزويج كرد و به او دخول نمود ، حرمت ابد مىآورد و بايد مجازات شود » .
در اينجا عرف به تناسب حكم و موضوع مىفهمد كه زن در زمان دخول هم در حال " شوهر داشتن " بوده ، نه اينكه شوهر او را طلاق داده يا شوهر مرده باشد ، و پس از گذشتن عدّه ، با زن دخول كرده باشد .
ما نحن فيه هم ، از قبيل همين مورد اخير است ، يعنى به تناسب حكم و موضوع كيفيت « 1 » عطف روشن شده و معلوم مىگردد كه " فى عدّتها " در جمله " دخل بها " هم
هامش
( 1 ) ( توضيح بيشتر ) تناسبات حكم و موضوع ، تابع عواملى ، همچون غلبه و عدم غلبه وقوع ، مناطهاى حكم در نزد عرف و . . . مىباشد ، در مثال اول چون افراد معمولًا در وقت ظهر نمىخوابند ، بلكه خواب پس از نماز و صرف نهار صورت مىگيرد ، همين امر غالبى سبب مىگردد كه ، در " وقت ظهر " ، قيد خوابيدن نگردد ولى در مثال دوم ، اولًا مردى كه با زن شوهردار ازدواج مىكند ، معمولًا زن شوهردار باكره نيست و انجام اين تزويج به جهت