لزوم عدّه و عدم جواز تزويج در عدّه است ، اما حدود عده ، حكمش روشن نيست و حتى معركه آراء است . لذا مصاديق جهل به حكم فقط موارد غفلت نيست و در موارد التفات هم جهل به حكم تصوير مىشود .
6 ) نظر مرحوم حاج شيخ در حل اشكال شيخ انصارى « ره » :
مرحوم حاج شيخ مىفرمايد ؛ ما جهل را در هر دو مورد حمل بر غفلت مىكنيم و اين استعمال رايجى است كه جهل به معناى غفلت باشد . اما وجه تفكيك بين جهل به عدّه و جهل به حكم در اولى قدرت بر احتياط دارد و در دومى قدرت بر احتياط ندارد اين است كه ، جهل به حكم به معناى غفلت از حكم تكليفى است و در فرض غفلت از حكم تكليفى احتياط ممكن نيست ، احتياط فقط براى شاك در حكم تكليفى امكان دارد . اما جهل به عدّه را به معناى غفلت از حكم وضعى مىگيريم ، يعنى شخص غافل بوده از اينكه ازدواج در عدّه موجب حرمت ابد مىشود . در اينجا هم حضرت مىفرمايد كه معذور است با اينكه قدرت بر احتياط دارد ، چون بعد از اينكه متوجه شده كه در عدّه ازدواج كردن موجب حرمت ابد است ، نسبت به آينده مىتواند احتياط كند و با او ازدواج نكند ولى در عين حال ، شارع ارفاقاً حرمت ابد را ثابت نكرده است و فرموده ، بعد از انقضاى عدّه مىتواند با او ازدواج كند .
7 ) اشكال استاد « مدّ ظلّه » به بيان شيخ « ره » :
بيان مرحوم حاج شيخ هر چند فى حد نفسه بيان خوبى است ، اما نمىتوان آن را به روايت اسناد داد . ظاهر اين تعبير ( بجهالة انها فى العدة ) اين است كه نمىداند كه زن ، معتده است ، درحالىكه ايشان اين تعبير را اينطور معنا مىكند كه نمىداند ازدواج در عدّه موجب حرمت ابد مىشود و اين معنى اصلًا قابل استفاده نيست .
« * و السلام * »