بين اين روايات چگونه جمع كنيم ؟
تقريب اول در جمع بين روايات
مقدمه اول : منطوق طائفه ثالثه كه مىگويد « اگر ازدواج در عدهء غير ، عن علم باشد حرام ابدى مىشود « با منطوق طائفه چهارم كه مىگويد « اگر ازدواج در عده با دخول همراه باشد ، حرمت ابدى مىآورد » منافات ندارد و هر كدام حرمت ابدى را در يك فرض اثبات مىكنند و منافات بين منطوق هر كدام از اينها و مفهوم طائفه ديگر برقرار است . مفاد طائفه ثالثه اين است كه علت حرمت ابدى منحصر در علم است و « اگر علم نبود حرام ابدى نمىشود » اين مفهوم با منطوق طائفه چهارم كه مىگويد : « اگر دخول بود حرام ابدى مىشود » منافات دارد و همچنين مفهوم طائفه چهارم اين است كه « اگر دخول نبود حرام ابدى نمىشود » و اين مفهوم با منطوق طائفه سوم كه مىگويد « اگر علم بود حرام ابدى مىشود » منافات دارد . خلاصه آن كه بين المنطوقين منافاتى نيست و فقط بين منطوق هر طائفه و مفهوم طائفه ديگر منافات هست .
مقدمه دوم : اين منافات از آنجا ناشى مىشود كه ما براى شرط و وصف ، مفهوم بالجمله قائل باشيم و بگوييم قضاياى شرطيه و وصفيه دلالت مىكنند كه علت منحصره ثبوت حكم ، شرط يا وصف است ليس الّا ، و به نحو سالبه كليه مىگويد هر جا شرط يا وصف نبود حكم هم نيست ، لكن ما چنين مفهومى را براى شرط يا وصف قائل نيستيم و معتقديم قضاياى شرطيه ، مفهوم فى الجمله دارند . پس ديگر منافاتى بين منطوق طائفه سوم و مفهوم طائفه چهارم و بين منطوق طائفه چهارم و مفهوم طائفه سوم در كار نيست . در نتيجه آن كه به موجب منطوقهاى طائفه سوم و چهارم ازدواج در عده اگر با علم يا دخول همراه باشد موجب حرمت ابدى مىشود و اين دو طائفه ، طائفه اول را تقييد مىكند و نسبت طائفه اولى و ثانيه بعد از