4 ) سقطى احتمالى در كلام مرحوم سيد قدس سرّه :
مرحوم سيّد مىفرمايند « و للعبد ان يجمع بين اربع اماء او حرّه و امتين » عبد مىتواند بين چهار امه جمع كند ، همچنين بين يك حرّه و امتين هم مىتواند جمع كند بعد مىفرمايند :
و لا يجوز له ان يجمع بين امتين و حرّتين ، عبد نمىتواند بين امتين و حرّتين جمع كند و اين به همان جهت است كه هر حرّه براى عبد به منزلهء دو امه است ، بنابراين با دو حرّه نصاب او كامل مىشود ولى اينجا بايد اين جمله را هم اضافه مىكرد كه « و لا بين امة و حرّتين » چون در اين صورت نيز از نصاب عبد بالاتر است و ظاهراً اين جمله از كلام ايشان ساقط شده است . زيرا در نسخ معتبر آن هم ديده نمىشود . توضيح مطلب اين كه عبد 3 تا حرّه هم نمىتواند بگيرد ، همچنانكه چهار تا حرّه را هم نمىتواند بگيرد ، چون هر حرّه به منزلهء دو امه است و حكماً از چهار امه بيشتر مىشود . همچنين وى 3 امه و يك حرّه را هم نمىتواند بگيرد ، چون يك حرّه به منزلهء دو امه و مجموعاً در حكم پنج امه بوده و زايد بر نصاب است .
5 ) اشتراك حرّ و عبد در عدم جواز جمع بين سه امه و يك حرّه :
مرحوم مصنف مىفرمايد : « و لا يجوز ان يجمع بين امتين و حرّتين او ثلاث حرائر او اربع حرائر او ثلاث اماء و حرّة كما لا يجوز للحرّ ايضاً ان يجمع بين ثلاث اماء و حرّه »
حرّ با عبد در اين مسأله با هم مشتركند كه هر دو نمىتوانند بين سه امه و يك حرّه جمع كنند . تفاوتشان در اين است كه در باب عبد ، عدم جواز به خاطر اين است كه از حد نصاب بيشتر مىشود ، بنابراين ضميمه نمودن حرّه به سه امه جايز نيست هر چند سه امه به تنهايى براى عبد جايز است ، ولى در باب حرّ عدم جواز به خاطر اين است كه حرّ بيشتر از دو امه نمىتواند بگيرد .
6 ) اشكال مرحوم آقاى خويى قدس سرّه به كلام مرحوم سيد قدس سرّه :
مرحوم آقاى خويى قدس سرّه اشكال كردهاند كه در كلام مرحوم سيّد سهو القلم صورت گرفته و آن اينكه در باب حرّ لازم نبود بگويد كه حرّ نمىتواند بين سه امه و يك حرّه