اشكال كردهاند .
نقد كلام محقق ( ره )
تحقيق اساسى اين مسأله مربوط به كتاب ديات است و چون بحث ما كتاب نكاح است و از طرفى نمىخواهيم مباحث عبيد و اماء را مفصّل بحث كنيم ، اشارهاى به پاسخ اشكال مىكنيم . بنابراين كه عبد بتواند مالك شود ، ثبوت ديه قابل تصور است . خيلى از متأخرين نيز اين مبنا را پذيرفتهاند ، همچنانكه در مورد عبد مكاتب همه فقهاء قبول دارند كه عبد مىتواند مالك شود و مولايش حق ندارد اموال او را از وى بگيرد و از او سلب ملكيت كند ، بنابراين مبنا ، اگر دليلى بر ثبوت ديه در جنايت مالك بر مملوكه داشتيم مىگوييم ، مانعى ندارد كه بگوييم ديه بر عهدهء مالك ثابت مىشود و عبد يا امه كه مجنى عليه است مالك آن ديه مىگردد .
ادامه مسأله 4 عروه :
« و كذا لا يلحق بالدخول الافضاء بالاصبع و نحوه فلا تحرم عليه مؤبّداً نعم تثبت فيه الدية »
سيّد مىفرمايند چنانچه زوجهء صغيره با غير دخول - مثلًا با ادخال انگشت - افضاء گردد حرام مؤبد نمىشود و از اين جهت پرداخت ابدى نفقه واجب نيست . هر چند بايد به همسرش ديه بپردازد ، و جهش عموم تعليل « فانه أفسدها و عطّلها على الازواج » و جبران خسارت است كه در ذيل صحيحهء حمران بيان شد .
* * *
مسأله 5
اذا دخل بزوجته بعد اكمال التسع فأفضاها لم تحرم عليه و لا تثبت الدية كما مرّ و لكن الاحوط الانفاق عليها ما دامت حية »
مسامحه در تعبير مرحوم سيّد ( ره )
ظاهراً در كلام ايشان مسامحهاى رخ داده است ، دربارهء حرمت ابدى و ثبوت ديه مىفرمايند « لم تحرم عليه و لا تثبت الدية ، كما مرّ » ولى دربارهء عدم وجوب انفاق « كما مرّ » نمىگويند ، گويا در گذشته راجع به انفاق بحثى نشده است ، در حالى كه در