2 ) استدلال به صحيحهء سليمان بن خالد « 1 » بر وجوب ديه در افضاء :
محمد بن يعقوب عن عدة من اصحابنا عن احمد بن محمد عن الحسين بن سعيد عن النضر بن سويد عن هشام بن سالم عن سليمان بن خالد قال : سألت أبا عبد اللَّه عليه السلام عن رجل كسر بعصوصه « 2 » فلم يملك استه ، ما فيه عن الديه ؟ فقال : الدية كاملة ، و سألته عن رجل وقع بجارية فأفضاها و كانت اذا نزلت بتلك المنزلة لم تلد ؟ فقال : الدية كاملة .
امام صادق عليه السلام حكم به وجوب ديهء كامل فرمودهاند .
در ذيل اين مسأله سؤال مىكند كه ، كسى با جاريهاى مواقعه كرده است و موجب افضاء گرديده است و به حدى رسيده كه جاريه عقيم شده است . مراد از جاريه در اين روايت ، زوجه است نه مملوكه ، چرا كه پرداخت ديه نسبت به مملوكه خود وجهى ندارد و مراد كنيز ديگرى هم نيست . زيرا حد اكثر ديه كنيز ( كه مال خودش نيست و متعلق به ديگرى است ) قيمت كنيز است نه ديه كامله و حال آنكه روايت ديه كامله را اثبات كرده است . پس معناى « جاريه » مرأة كم سن است نه مملوكه . بنابراين امام عليه السلام در افضاء زوجه حكم به ديه كامله نموده است .
3 ) نقد استاد « مدّ ظلّه » بر استدلال به روايت :
مضمون اين روايت اخص از مدعى است . چرا كه در روايت ، مطلق افضاء موجب ديه دانسته نشده است . بلكه افضاء در صورتى كه موجب عقيم شدن زن و سلب قدرت حمل از وى گرديده باشد ، موجب ديهء كامله مىباشد .
4 ) استدلال به قضاوت امير المؤمنين عليه السلام بر وجوب ديه در افضاء :
ما رواه الصدوق « 3 » باسناده الى قضايا امير المؤمنين عليه السلام انه قضى فى امرأةٍ افضيت بالدية
هامش
( 1 ) وسائل الشيعة ، ج 29 ص 370 أبواب ديات المنافع ، باب 9 ح 1 .
( 2 ) بعصوص استخوانى است متصل به نشيمنگاه و در صورتى كه اين استخوان شكسته شده باشد و در نتيجه قدرت كنترل مدفوع از بين مىرود .
( 3 ) وسائل ج 29 ص 330 از ابواب ديات الاعضاء ب 26 ح 1