اشتباه است و ظاهراً منشأ اين امر آن بوده كه وى كتاب خود را با عجله و شتاب تأليف نموده است . از جمله كتابهائى كه وى از آن زياد نقل كرده ، كتاب رجال على بن حكم است كه دربارهء رجال شيعه مىباشد و به دست ما نرسيده است . در اينجا اين احتمال قوى است كه وى به اشتباه به جاى « ذكره على بن حكم » گفته باشد : « ذكره الكشىّ » « 1 » . ولى با اين همه ، مىتوان مؤيّدات و شواهدى براى ثقه بودن وى و اعتبار روايت بيان كرد .
اولًا : دربارهء على بن نعمان كه اين روايت را از ثابت نقل كرده ، گفتهاند كه ثقة ، ثبتٌ جليلٌ ، واضح الطريقة و . . . ، خلاصه ، تعابيرى دارند كه جلالت شأن او را مىرساند و روش روايت او را ستودهاند .
ثانياً : روايتى از ثابت بن سعيد در دو جاى كافى نقل شده « 2 » كه راوى از او عبد الله بن مسكان است و وى را برخى فقهاء و محدّثان از جمله حاجى نورى ( ره ) از فقها و اصحاب اجماع شمرده و آن را علامت وثاقت مىداند . ما البته اين را دليل وثاقت ثابت نمىدانيم ، ولى براى تأييد مناسب است .
دربارهء نام ثابت هم در نسخ اختلاف هست . در روايت مورد بحث ، نسخ « ثابت بن سعيد » و برخى « ثابت أبى سعيد » نقل كردهاند . مرحوم ممقانى ( ره ) فرمودهاند كه نسخهء معتبر « ثابت أبى سعيد » دارد . در نسخ كافى هم نام او مختلف آمده است : در روايت كتاب التوحيد ، ثابت بن سعيد آمده ، ولى در روايت ديگر ، هر سه نوع نقل شده است . در محاسن سه نوع نقل شده است . در محاسن برقى نيز « ثابت أبى سعيد » آمده و ظاهراً نسخهء صحيح ، ثابت أبى سعيد باشد ، زيرا در رجال مرحوم شيخ ( ره )
هامش
( 1 ) اين نكته يعنى اشتباه در نقل منبع براى كسى كه در كار تتبع و تأليف باشد ، امرى محتمل و متعارف است و مطلبى شاذ و غير ممكن نيست ، به ويژه آنكه ، در لسان الميزان اشتباه در نقل مطلب و انتساب مطالب يك كتاب به كتاب ديگر زايد وجود دارد .
( 2 ) رجوع شود به كافى ، كتاب التوحيد ، باب آخر ( باب الهداية أنّها من الله عز و جل ) ، ح 1 ، و كتاب الايمان و الكفر ، باب فى ترك دعاء النّاس ، ح 2 .