وجهها ، ثم يغسل ظهر كفيها » « 1 » .
توضيحى دربارهء سند حديث :
مراد از احمد بن محمد ، احمد بن محمد بن حسن بن وليد ، و مراد از « أبيه » پدرش محمد بن حسن بن وليد است . ما مشايخى مانند احمد بن محمد بن حسن بن وليد را كه شيخ و استاد شيخ مفيد ( ره ) بوده ، از ثقات مىدانيم و به فرض كه ثقه نباشند ، از آنجا كه اينها مؤلّف نيستند بلكه راوى و ناقل كتب مشهورى مانند كتب صفّار و مانند آن مىباشند ، اعتبار سند مخدوش نخواهد شد . مراد از الصّفار هم محمد بن حسن الصّفار ، و مراد از احمد بن محمد ، احمد بن محمد بن عيسى مىباشد . احمد بن محمد بن أبى نصر هم همان بزنطى است كه ما مشايخ او را ثقه مىدانيم . پس ، عبد الرحمن بن سالم و همينطور مفضّل بن عمر ثقه هستند ، بنابراين ، روايت بالا صحيحه است « 2 » .
دلالت حديث :
از اين روايت به روشنى استفاده مىشود كه مس بدن ميّت نامحرم جايز نيست و حتى لمس وجه و يدين كه غسل آنها بنابر روايت لازم شمرده شده ، جايز نيست ، با آنكه ما از ادله جواز نظر را استظهار كرديم . بر اين اساس ، با ثبوت حرمت مسِّ بدن ميت با اولويت استفاده مىشود كه مس بدن حىِّ نامحرم و حتّى مسِّ وجه و يدين او كه به موجب ادله ، جواز نظر دارند نيز مجاز نيست . دربارهء حرمت مس ، حتّى دعواى اجماع نيز شده است ، هر چند به نظر مىرسد كه مسألهء مَسّ از مسائل
هامش
( 1 ) وسائل الشيعة ، طبع آل البيت ، ج 2 ، كتاب الطهارة ، باب 22 از ابواب غسل ميت ، ص 522 ، ح 1 به نقل از الاستبصار ، ج 1 ، ص 200 و 202 ، شمارههاى 705 و 714 ، و التهذيب ، ج 1 ، ص 440 و 442 ، شمارههاى 1422 و 1429 .
( 2 ) لازم به ذكر است كه مرحوم نراقى ( ره ) در مستند ، سند روايت مذكور را بحث نكرده و تنها دلالت آن را به عنوان مؤيّد نظر خود ، مورد توجّه قرار داده است .