غضب خداوند هلاك شده باشند و خواه غير آنها و رجوع نمودن در قيامت مخصوص به معذّبين و مهلكين نيست ، پس فرموده خداوند كه معذّبين و مهلكين رجوع نمىكنند ؛ دليل بر آن است كه اين در زمان رجعت است نه قيامت ، پس غير معذّبين بايد كه رجوع بكنند و ايضا فرمودند كه به خصوص رجعت است « 1 » آيهء
فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ
* يَغْشَى النَّاسَ هذا عَذابٌ أَلِيمٌ
* رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ
* أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرى وَ قَدْ جاءَهُمْ رَسُولٌ مُبِينٌ
* ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَ قالُوا مُعَلَّمٌ مَجْنُونٌ
* إِنَّا كاشِفُوا الْعَذابِ قَلِيلًا إِنَّكُمْ عائِدُونَ
* يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرى إِنَّا مُنْتَقِمُونَ
« 2 » ؛ يعنى انتظار بكش اى پيغمبر روزى را كه مىآيد از آسمان دود و ظلمت ظاهرى و فرو مىگيرد مردمان را و مىگويند كه اين عذاب اليمى است پروردگارا كشف بفرما و بر طرف بنما از ما عذاب را به درستى و به تحقيق كه ما ايمان آورندگانيم ، پس خداوند مىفرمايد كه كى و كجا از براى ايشان متذكر شدن و به هوش آمدن است و حال آنكه آمد به سوى ايشان رسول و پيغمبر ظاهر و آشكارا بعد از آن اعراض نمودند از آن پيغمبر و گفتند كه اين شخص تعليم داده شده است در اين سخنان كه مىگويد و مجنون است بعد خداوند مىفرمايد كه به درستى كه ما برطرفكنندهايم اين عذاب را در زمان قليلى و البتّه شما عودكنندهايد به سوى آخرت و قيامت در روزى كه مىگيريم گرفتن شديدى و سريعى را و در آن روز ما انتقامكشنده مىباشيم از شما ، يعنى در قيامت و بعد آن حضرت فرمودند كه فرمودهء خداوند آنكه شما عودكنندهايد ، دليل است بر اينكه اين فروگرفتن مردمان را ظلمت در ايّام رجعت است « 3 » نه در قيامت ؛ به جهت آنكه در قيامت و آخرت ديگر حالتى از براى مردمان نيست كه عود به آن بنمايند و ايضا فرمودند كه به خصوص زمان رجعت است فرمودهء خداوند كه
قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا فَهَلْ إِلى خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ
« 4 » ؛ يعنى مردمانى كه آنها را در ايّام
هامش
( 1 ) . تفسير القمي ، ج 2 ، ص 290 .
( 2 ) . دخان : 10 - 16 .
( 3 ) . تفسير القمي ، ج 2 ، ص 256 .
( 4 ) . غافر : 11 .