نمودن در اعمال قبيحهء خود مشغول مىسازد . خلاصهء كلام و نفس الامر اين مقام آن است كه عالم هرگز بد نشده است و نمىشود بلكه بد و زشت و پست همت و دنى فطرت چونكه عالم شده است آخر الامر و در عاقبت بدى و زشتى خود را بروز داده است . آرى
شود عاقبت بيضهء زاغ زاغ * برد رنج بيهوده طاوس باغ
و محقق است كه [ آدم ] بد در وقتى كه به لباس خوب متلبّس شد فساد و فتنه آن بيشتر و شديدتر مىباشد و موجب اضلال و گمراهى اكثر مردمان مىشود و از اينجا است كه خداوند فرموده است كه
وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً
« 1 » ؛ يعنى بپرهيزيد به واسطه زيركى و هوش داشتن و بينايى و معرفت به كار بردن از فتنه و محكى كه نمىرسد بخصوص به اشخاصى را از شما كه ظلم نمودند و كافر به پيغمبر و امام شدند بلكه مىرسد به آنها و به اشخاصى كه ايضا مؤمن به خدا و به رسول و به امام همگى بودند ؛ يعنى فتنهاى است كه مؤمنين را ايضا گمراه مىنمايد و مراد از آن فتنه خروج عايشه است كه به سبب آن و به واسطهء بيهوشى و بىمعرفتى مردمان همگى مرتد و خارج بر امامى كه او را شناخته بودند و با آن بيعت نموده بودند شدند ، پس در حقيقت زوجهء رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلّم بد نشده است بلكه چون بد و زشت زوجهء رسول خدا شده است و به لباس حقّيّت و شرافت زوجيّت ملبّس گرديده است موجب فتنه و گمراهى مردمان شده است ؛ چونكه مردمان ظاهر زوجيّت او را مر رسول خدا مىديدند و حقيقت عويشيه او را برنمىخوردند و به اين سبب كه بد و زشت و ظالم ، عالم شده است و به لباس حق برآمده است و به واسطهء آن بناى ملعنت را محكم كرده است و باطن خود را آخر الامر بروز داده است ساير علماى حقّانى ديگر ايضا بدنام و گمنام و در نظر مردمان خوار و ذليل و مردمان از ايشان متنفّر و بلا دليل گرديدهاند .
چنانكه در حديث سابق ذكر شد و همچنين سلطان هرگز بد نمىشود و لكن بد كه متلبّس به لباس سلطنت مىگردد سلاطين ديگر را بدنام مىكند و تاجر فاجر نمىشود
هامش
( 1 ) . أنفال : 25 .