تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — صفحة 496

مساهمون:

ص٤٩٦
1324 ه . ق . به نمايندگى مجلس شوراى ملى برگزيده شد و در سال 1326 ق . كه به دستور محمد على شاه قاجار مجلس به توپ بسته شد و آزادىخواهان مورد شكنجه قرار گرفتند خانه وى نيز به غارت رفت و به سال 1336 هجرى قمرى براى معالجه به اروپا رفت و چندى در استكهلم و لندن و برلين اقامت كرد و چون معالجات مؤثر نيفتاد شب چهارشنبه سلخ جمادى الاولى هزار و سيصد و سى و نه در برلين بدرود زندگى گفت و طبق وصيت وى در گورستان مسلمين آنجا مدفون گرديد . در سنگ قبرش اين عبارات نوشته شده است : « قال اللّه تعالى فى الحديث قدسى لا إله إلّا اللّه حصنى فمن دخل حصنى امن من عذابى . وفات نمود عالم ربانى ميرزا فضل على تبريزى ايرانى ابن عالم صمدانى و عارف سبحانى ميرزا عبد الكريم ملاباشى آذربايجان طاب ثراه در شب چهارشنبه سلخ جمادى الاول سال يك هزار و سيصد و سى و نه مطابق يك هزار و نهصد و بيست و يك ميلادى » « 1 » ميرزا محمد عليخان مولوى از نوادگان اين شادروان شرح حال جامعى در حق وى نوشته و در مجلهء يادگار سال چهارم شماره 6 و 7 انتشار داده و به تمام جهات زندگانى وى اشاره كرده است . علامهء قزوينى در بيست مقالهء خود اشاره‌يى به سفر برلين و انجمن ايرانيان و هويت اعضاى آن كرده و دربارهء فضيلت ميرزا فضل على مىنويسد : « از فضلاى مبرز اين انجمن يكى مرحوم ميرزا فضل على مجتهد تبريزى وكيل سابق آذربايجان بود كه فى الحقيقة در ادبيات عربى او را صاحب يد طولى بل يد بيضا يافتم » .

تاليفات او :

1 - احكام الاراضى الخراجية 2 - احكام ربا و بعضى تجربيات آن 3 - الاستصحاب 4 - امر الآمر مع العلم بانتفاء الشرط 5 - حاشيهء رياض المسائل سيد على طباطبايى 6 - حدائق العارفين ، جلد اول آنكه در عقل و جهل است در سنهء 1324 ه . ق . در تبريز چاپ شده است 7 - ديوان اشعار عربى و فارسى 8 - رياض الازهار كه مانند كشكول و متفرقات است ( در دو مجلد ) 9 - سفرنامه اروپا 10 - شرح قصيدهء عينيهء سيد اسماعيل حميرى 11 - كليد دانش در
هامش
( 1 ) - تاريخ وفاتش در دانشمندان آذربايجان به خطا 1337 قيد شده است .
سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — صفحة 496 | عزيز دولت آبادى