تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — صفحة 243

مساهمون:

ص٢٤٣
تصحيح و تحشيهء شادروان دكتر محمد معين با مقدمهء مرحوم على اصغر حكمت و مرحوم سعيد نفيسى و شادروان على اكبر دهخدا از سال 1330 - 1335 ش . به چاپ رسيد و چاپ دوم آن به اهتمام دكتر معين در 5 جلد به سال 1342 ش . انتشار يافت و همچنين به سال 1341 ش . براساس نسخهء مورخ 1063 ق . محفوظ در كتابخانهء ملى ايران با مقدمه و تصحيح و اضافات به قلم محمد عباسى در تهران به طبع رسيد . بر اين لغت‌نامه حواشى مختلف به نام قاطع برهان ، ساطع برهان ، رافع هذيان ، محرق قاطع برهان ، تيغ تيز و . . . نوشته شده و استاد فقيد اديب طوسى هم به سال 1343 كتابى به عنوان « فرهنگ لغات بازيافته » تأليف كرد كه مىتوان آن را هم ذيلى بر برهان قاطع دانست . و نيز اين كتاب به زبان تركى نقل و به نام تبيان نافع به سال 1212 و 1251 ق . در استانبول و قاهره به چاپ رسيده است . اكثر فرهنگ‌نويسان متاخر هم اين كتاب را منبع و مأخذ عمدهء خود قرار داده‌اند از آن جمله است : انجمن‌آراى ناصرى تأليف رضا قلى هدايت ، فرهنگ آنندراج تأليف محمد پادشاه متخلص به شاد ، فرنودسار ( يا فرهنگ نفيسى ) تأليف على اكبر نفيسى ( ناظم الاطباء ) و لغت‌نامهء علامه دهخدا و . . . مرحوم دهخدا دربارهء برهان قاطع چنين اظهارنظر نموده‌اند : « من براى فردفرد معانى برهان سند و مدرك و شاهد و ماخذ يافته‌ام ، اين لغت‌نامه از حيث صحت معانى شايان به اعتماد كامل است » . ( دانشمندان آذربايجان ، ص 67 - 69 - ريحانة الادب ، ج 1 ، ص 156 - 157 - مقدمهء لغت‌نامهء دهخدا ، ص 199 - 217 - مقدمهء برهان قاطع ، تصحيح دكتر معين ؛ تصحيح محمد عباسى )

بقايى تبريزى

ميرزا بقايى ( زنده به سال 1060 ) اصلش بدخشى است اما به علت طول اقامت ، نصرآبادى او را تبريزى قيد كرده است . طبعش خالى از لطف نيست . در باب زلزلهء تبريز مثنوى او مشهور است . چند بيت از اوست :
چه پيش آمد زمين را و زمان را * كه بد مىبينم اوضاع جهان را حوادث باهم از هر گوشه جستند * طلسم خاك را درهم شكستند سواد دلنشين ملك تبريز * شد از فرط تزلزل وحشت‌انگيز