كسى بنده خود را آزاد كند از أو ميراث مىبرد به چهار شرط أول آنكه أو را به رضا ورغبت آزاد
كرده باشد يعنى آزاد كردن بر أو واجب نباشد چون آزاد كردن براي كفاره چه در اين صورت
ميراث نمىبرد دوم آنكه كارى نكرده باشد كه بنده به سبب آن آزاد شود چون بريدن
گوش وبيني أو چنانچه در بحث عتق مذكور شد چه اگر چنين كرده باشد از آن بنده
ميراث نمىبرد وبنده آزاد كرده از آقا به ولا ميراث نمىبرد مگر در ولأي داير وشيخ ابن
بابويه فرموده كه در ولأي عتق بنده آزاد كرده شده از آقا ميراث مىبرد سيم آنكه از
گناهان وجناياتى كه از بنده صادر مىشود در وقت آزاد كردن أو خود را برى نساخته
باشد چه در اين صورت ميراث نمىبرد چهارم آنكه ميراث خوارى سواي أو نداشته
باشد چه اگر ميراث خوارى داشته باشد ميراث نمىبرد وهر گاه به اين شروط مردى
بنده آزاد كند وآن بنده بميرد آزاد كننده از آن بنده ميراث مىبرد واگر آزاد كننده موجود
نباشد ميراث بنده تعلق به أولاد آزاد كننده دارد خواه ذكور باشند وخواه ( 1 ) إناث
واگر أولاد نباشند ميراث أو به برادران وخواهران پدرى وأجداد وجدات وأعمام
وعمات وأخوال وخالات وأولاد ايشان تعلق دارد وخويشان مادرى را در اين صورت
ميراث نمىرسد واگر آزاد كننده خويشان كسى باشد كه آزاد كننده را از آزاد كرده باشد
ميراث از أو مىبرند وهمچنين هر چند بالا روند واگر آزاد كننده زن باشد خود
ميراث مىبرد وبا عدم أو خويشان پدرى آن زن باشند پس در اين صورت به سبب خويشى
پدر آن زن ميراث مىبرند وهر گاه بنده كنيزى را كه آزاد كرده باشند نكاح كند
ولأي أولاد ايشان تعلق به كسى دارد كه مادر ايشان را آزاد كرده باشد پس اگر بعد از آزادى
مادر ايشان كسى جد ايشان را آزاد كند ولأي أولاد به كسى منتقل مىشود كه جد آزاد كرده
باشد واگر بعد از آزادى پدر ايشان را آزاد كنند ولأي ايشان به كسى منتقل مىشود
كه پدر ايشان را آزاد كرده باشد وجه چهارم ولأي ضامن جريره وآن چنان است
كه شخصي غير وارث جنايتهاى گناهان مرد آزادى را ضامن شود شرط كند كه از أو
ميراث برد ميراث از أو مىبرد هر گاه ميراث خوارى نداشته باشد اما أو از آن شخص
ميراث نمىبرد مگر آنكه أو نيز ضامن أو شده باشد وجه پنجم ( 2 ) ولأي كسى كه
كافرى را مسلمان كرده باشد چه هر گاه آن كافر مسلمان شده بميرد وهيچكس
هامش
( 1 ) ارث بردن أولاد إناث خالى از اشكال نيست ومراعاة احتياط خوب است صدر دام ظله
( 2 ) وجه پنجم وششم مورد روايت است ولى رعايت احتياط را به جمع با وجه هفتم ترك ننمايند
صدر دام ظله العالي