باشد وخواه مادرى كه تعلق به أو دارد وفرقى نيست ميانه خال وخاله در ميراث چه همه
برابر ميراث مىبرند واگر خال وخاله پدر ومادرى يا خال وخاله مادرى جمع شوند
خويشان مادر سدس مىبرند اگر واحد باشند واگر متعدد باشند ثلث بالسوية وباقي
از خويشان پدر مادرى يا پدرى است با عدم خويشان پدر مادرى وآيا ذكر ايشان در
اين صورت دو مثل أنثى مىبرد ميانه مجتهدين در اين خلاف است أصح آنست كه همه برابر
ميراث مىبرند واگر متفرق باشند سدس ثلث تعلق به خال يا خاله دارد وثلث
ثلث با تعدد وتتمه به خال وخاله پدر متعلق است واگر عم وعمه وخال وخاله جمع شوند
سدس با واحد بودن ايشان به ايشان متعلق است واگر متعدد باشند ثلث بالسوية
وتتمه به عم وعمه تعلق دارد وأولاد عم وعمه وخال وخاله با وجود ايشان ميراث
نمىبرند وهر گاه ايشان موجود نباشند ميراث مىبرند وأعمام وأخوال ميت أولى اند
به ميراث از أعمام وأخوال پدر ومادر أو واگر عم وعمه وخال وخاله مادر أو جمع شوند
ثلث تركه متوفى بالسوية به خويشان مادرى متعلق است بر قول مشهور ودو ثلث ديگر
تعلق به خويشان پدرى دارد به اين طريق كه ثلث دو ثلث به خال وخاله پدرى متعلق است
بالسوية ودو ثلث ديگران به عم وعمه متعلق است ذكر دو مثل أنثى مىبرد پس
فريضة ايشان از صد وهشت منقسم مىگردد وبعضي از مجتهدين گفته اند كه خال مادر
وخاله أو ثلث ثلث بالسوية مىبرند ودو ثلث ثلث از عم وعمه مادر است پس در اين صورت
فريضة ايشان از پنجاه وچهار منقسم مىگردد وبعضي برآنند كه أخوال أربعة ثلث را
بالسوية مىبرند وثلث ثلث آن را عمه وعم مادرى مىبرند بالسوية ودو ثلث ثلثان به عم
وعمه پدرى متعلق است ذكر دو مثل أنثى مىبرد ودر اين صورت فريضة ايشان از صد
وهشت منقسم ( 1 ) مىگردد تتمه أقرب به ميت از هر صنفى ابعد از آن صنف را از أصل ميراث
منع مىكند وآن بر شش وجه است وجه أول منع طبقه أولى ثانيه را ليكن سنت است
پدر ومادر را كه سدس به جد وجده بدهند با نصيب أعلى خواه جد وجده پدرى باشند
وخواه مادرى وهر گاه پدر ومادر موجود نباشند دادن سدس سنت نيست دوم
منع طبقه ثانيه طبقه ثالثه را سيم منع نزديكتر از هر مرتبه به پدر ومادر خويشان
پدرى تنها را در آن مرتبه چهارم منع طبقه ثالثه معتق را پنجم منع معتق ضامن
هامش
( 1 ) در محل خلاف بين العلما احتياط را در ارث أجداد وأعمام وأخوال ترك ننمايند زيرا
كه بسيار از آن دليل وأضحى ندارد والله هو العالم صدر دام ظله