نداشته باشد حتى ضامن جريره آن كسى كه أو را مسلمان كرده از أو ميراث مىبرد وجه
ششم ولأي مستحقين زكات چه هر گاه بنده را از زر زكات بخرند وآزاد كنند وآن
بنده بميرد وميراث خوارى نداشته باشد ميراث أو از مستحقان زكات است
وجه هفتم ولأي امامت چه هر گاه كسى بميرد وهيچيك از جماعتى كه مذكور شد
نداشته باشد ميراث أو از امام است وبعضي از مجتهدين گفته اند كه هر گاه شخصي
بميرد واز أو يك زن بماند چهار يك آن از زن است وتتمه آن ( 1 ) در حالت حضور تعلق
به امام دارد وحضرت أمير المؤمنين عليه السلام ميراث كسى را كه ميراث خوار نداشته در
زمان خود به فقيران شهر وهمسايگان مفلس خود مىداده ودر حال غيبت امام در آن
چند قول است بعضي از مجتهدين برآنند كه آن را نگاه دارند تا ظهور امام وهمچنين وصيت
به ورثه خود كنند در رسانيدن آن به امام وبعضي گفته اند كه در زمين دفن كنند وبعضي
بر آن رفته اند كه بر فقرا قسمت نمايند وأستاذ بنده اعني أفضل المتأخرين بهاء الملة
والدين محمد عاملي طاب ثراه ترجيح اين قول ( 2 ) كرده اند واگر ظالمي آن را به تعدى بگيرد كسى ضامن
آن نيست اما دادن آن به ظالم بي خوف جايز نيست وهمچنين اگر كافر حربي يا ذمي بميرد
وميراث خوارى نداشته باشد ميراث أو نيز از امام است مطلب دوم در بيان
آنچه في الجملة ميراث خوار را از ميراث بردن مانع مىشود بدان كه بيست وسه امر مانع از
ميراث بردن في الجملة مىشود أول بنده بودن چه بنده ميراث نمىبرد خواه ميت آزاد
باشد وخواه بنده وميراث ميت در اين صورت تعلق به ميراث خوار آزاد دارد واگر چه دور
باشد چون ضامن جريره واگر بعض از أو آزاد باشد وبعض بنده به مقدار آنچه آزاد است
ميراث مىبرد پس اگر شخصي بميرد وفرزندى داشته باشد كه نصف أو آزاد باشد
وبرادر آزادى داشته باشد مال أو ميانه پسر وبرادر به دو قسم منقسم مىشود واگر
برادر نصف آزاد باشد نصف مال از پسر است وچهار يك آن از برادر واگر با ايشان
عم آزادى باشد چهار يك آن از برادر است ونيمه را أو مىبرد واگر نصف أو آزاد
باشد هشت يك مىبرد واگر شخصي بميرد وميراث خوار نداشته باشد سواي
بنده حاكم شرع آن بنده را مىخرد وآزاد مىسازد ونيمه مال ميت را به أو ميدهد
خواه آن بنده پدر ومادر وفرزند ميت باشد وخواه غير آنها از خويشان باشد
هامش
( 1 ) به ملاحظه اخبارى كه در اين مقام وارد شده رعايت احتياط را نمايند اگر چه در زمان
غيبت بوده باشد صدر دام ظله
( 2 ) رجوع به مجتهد جامع الشرايط حي كنند وبه فرموده أو عمل نمايند انشاء الله تعالى صدر دام ظله