از آن ظاهر شود كه شير أو كمتر از آن بوده در اين صورت نيز مشترى مخير است در فسخ به شرطي
كه كمتر از سه روز شير أو كم شود والا اختيار فسخ ندارد ( 1 ) واگر شير آن گوسفندى كه
أو را سه روز ندوشيده باشد كم نشود وهمان عادت أو شود آيا مشترى اختيار فسخ
آن دارد يا نه ميانه مجتهدين خلاف است أقرب آنست كه اختيار فسخ ندارد وآيا اين
حكم در غير گوسفند مىرود يا بنابر آنكه در حديث گوسفند واقع شده مخصوص گوسفند
است ميانه مجتهدين خلاف است أقرب آنست كه در غير گوسفند نيز مىرود ( 2 ) وهمچنين
آب قنات يا آسيا را بند كردن كه در نظر مشترى بسيار نمايد وبعد از آن ظاهر شود
كه آب آن كم بوده اختيار فسخ دارد ودر خيار تدليس هر گاه فسخ نكند وراضى به نگاه
داشتن شود أرش نمىگيرد مگر در شرط بكارت چه هر گاه شرط كرده باشد كه كنيز بكر
باشد وبعد از آن ظاهر شود كه بكارت نداشته در اين صورت بنابر قول مشهور أرش
مىگيرد ودر فسخ حضور حاكم شرع وبايع شرط نيست دهم خيار اشتراط وآن چنان است
كه متاعي را كه به شرطي مىفروشد شرط در آن سالم نباشد پس با عدم آن شرط با
اشتراط آن اختيار فسخ هست وچون فروختن به شرط آنكه هر گاه در موعد معينى رد
ثمن ننمايد مسلط بر فسخ بيع باشد يازدهم خيار شركت وآن چنان است كه متاعي را
كه به كسى مىفروشد ممزوج سازد به مثل آن به حيثيتي كه از يكديگر جدا نتوان كرد چه در
اين صورت مشترى اختيار فسخ وشركت هر دو دارد دوازدهم خيار دشوارى تسليم
كردن چه هر گاه بايع متاعي را به گمان آنكه مىتواند تسليم كردن بفروشد بعد از آن دشوار
شود برو تسليم آن چون فروختن كبوترى كه از عادت أو اين باشد كه هر روز باز آيد
مشترى مخير است ميانه فسخ وطلب مثل يا قيمت آن سيزدهم خيار رد كردن بعضي
از متاع وآنچنان است كه كسى دو غلام را مثلا به يك دفعه خرد آنگاه ظاهر شود كه يكى از آنها
ملك ديگرى بوده مشترى مخير است ميانه فسخ بيع هر دو غلام يا نگاهداشتن يك
غلام را به حصه أو از قيمت وطلب كردن قيمت غلام ديگر را از بايع چهاردهم
خيار تفليس وآن چنان است كه شخصي متاعي را به مفلسى بفروشد وبعد از آن حاكم شرع
أو را از مالش منع كند جهت قيمت كردن مال أو بر قرض خواهان چه در اين صورت
صاحب متاع مخير است در فسخ كردن بيع وگرفتن متاع خود وميانه امضا وشريك بودن
هامش
( 1 ) محتاج به مراجعه است صدر دام ظله
( 2 ) پس گوسفند واقع در حديث من باب المثال خواهد بود صدر دام ظله