و الجواب : إنه لا مهلكة فى الشبهة البدوية ، مع دلالة النقل على الاباحة و حكم العقل بالبراءة كما عرفت .
و ما دل على وجوب الاحتياط لو سلم ، و إن كان واردا على حكم العقل ، فإنه كفى بيانا على العقوبة على مخالفة التكليف المجهول .
و لا يصغى إلى ما قيل : من أن إيجاب الاحتياط إن كان مقدمة للتحرز عن عقاب الواقع
شرح
پاسخ : در شبههء بدوى [ غير مقرون به علم اجمالى و پيش از فحص و يأس ] ، با دلالت نقل اباحه ، [ مانند : كلّ شى حلال ، كلّ شىء مطلق و . . . ] و حكم عقل بر برائت [ به دليل قبح عقاب بدون بيان ، ارتكاب شبههء بدوى ، وقوع در ] مهلكه نيست ؛ [ زيرا در شبهات بدوى ، پس از فحص و يأس ، از اساس مهلكهاى وجود ندارد پس جاى امر به توقف نيست ، چرا كه امر به توقف به خاطر نيفتادن در هلاكت بود ] ، چنان كه دانستيد .
[ نمىتوان گفت : ادله نقلى بر وجوب احتياط قائم است و بنابراين ، اينچنين نيست كه دليل نقلى بر برائت حكم كند تا گفته شود با دلالت و حكم دليل نقلى و عقلى بر برائت ، نبايد ارتكاب را وقوع در مهلكه دانست ، زيرا ] دليلى را كه بر وجوب احتياط دلالت دارد ، در صورتى كه وجود آن را بپذيريم ، [ كه بر وجوب مولوى و شرعى احتياط در شبهات دلالت مىكنند ، و بر ارشادى بودن حمل نكنيم ، سخن از تعليل اخبار توقف ندارند ] ، حتى اين دليل بر حكم عقل [ به برائت و يا قاعده قبح عقاب بدون بيان نيز ] وارد است ؛ زيرا دليل يادشده براى بيان بودن بر عقوبت براى مخالفت تكليف مجهول ، كافى است ، [ و موضوع برائت عقلى را كه لابيانى است مرتفع مىسازد ؛ چرا كه نزد عقل تفاوتى نيست ميان آنكه مولى بگويد : « فلان كار را بكن » و يا « در اين موضوع احتياط كن » ، زيرا در هردو صورت براى حكم عقل به قبح عقاب بدون بيان ، مجالى وجود ندارد ، زيرا ايجاب احتياط نيز بيان است ] .
و به اين سخن گوش فراداده نمىشود : ايجاب احتياط [ در شبهه بدوى ، پس از فحص ] 1 . ايجاب مقدمى است ، در صورتى كه براى اجتناب از عقاب مترتب بر واقع