و لا يعتبر فى الاستصحاب - بحسب تعريفه و أخبار الباب و غيرها من أدلته - غير صدق النقض و البقاء كذلك قطعا ، هذا مع أن الانصرام و التدرج فى الوجود فى الحركة - فى الاين و غيره - إنما هو فى الحركة القطعية ، و هى كون الشئ فى كل آن فى حدّ أو مكان ، لا التوسطية و هى كونه بين المبدأ و المنتهى ، فإنه بهذا المعنى يكون قارا مستمرا .
فانقدح بذلك أنه لا مجال للاشكال فى استصحاب مثل الليل أو النهار و ترتيب مالهما من الآثار ، و كذا كلما إذا كان الشك فى الامر التدريجى من جهة الشك فى انتهاء حركته و وصوله إلى المنتهى ، أو أنه بعد فى البين ، و أما إذا كان من جهة الشك
شرح
و در استصحاب ، برحسب تعريفى كه براى آن شده [ - ابقاء ما كان ] و نيز به مقتضاى اخبارى كه در آن وارد شده ، [ مانند : لا تنقض اليقين بالشك ] ، يا ادله ديگرى [ كه جهت حجيتش اقامه شده ، مانند : ظن ، بناء عقلا و اجماع ] ، غير از صدق نقض و بقاء بهطور قطع ، عرفا چيز ديگرى معتبر نيست . اين افزون بر آن است كه انصرام و تدرّج در وجود ، نسبت به حركت در مقوله « أين » يا غير آن [ - حركت در كم ، در كيف و . . . ] ، تنها در حركت قطعى است نه در حركت توسطى ؛ و حركت قطعى آن است كه شىء در هرآن ، در حدّ يا مكانى باشد [ پس متيقنى باقى نمىماند تا استصحاب شود ] ؛ و حركت توسطى آن است كه شىء متحرك ميان مبدأ و منتهايى باشد ، [ به اينصورت كه حركت را امر واحدى اعتبار كنى كه از اينجا شروع و به آنجا پايان مىپذيرد ] ؛ زيرا شىء متحرك به اين معنا [ - توسّطى ] ، قارّ و مستمر محسوب مىشود [ و استصحابش براى يقين سابق صحيح است ] .