كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 127
لامكان الاحتياط بإتيان العمل مرتين ، مع ذاك الشئ مرة و بدونه أخرى ، كما هو أوضح من أن يخفى . خاتمة : فى شرائط الاصول أما الاحتياط : فلا يعتبر فى حسنه [ 248 ] شئ أصلا ، بل يحسن على كل حال ، إلا إذا كان موجبا لاختلال النظام ، و لا تفاوت فيه بين المعاملات و العبادات مطلقا و لو كان موجبا للتكرار فيها ، و توهم كون التكرار عبثا و لعبا بأمر المولى - و هو ينافى قصد الامتثال المعتبر فى العبادة - فاسد ، لوضوح أن التكرار ربما يكون بداع صحيح عقلائى ، [ كه مقتضى تخيير است ] نيست ؛ زيرا در اين مورد احتياط ، امكان دارد ، بدينصورت كه عمل را دو بار بجا آورد ، يك بار با امر مشتبه [ كه در جزء يا شرط بودنش شك است ] و بار ديگر بدون آن ، و اين روشنتر از آن است كه پوشيده بماند . خاتمه : شرايط اصول شرط احتياط : حسن احتياط بهطور مطلق اما [ شرط اصل ] احتياط : در حسن اين اصل ، [ 248 ] [ آنسان كه در برائت و استصحاب بود ] هيچ شرطى وجود ندارد بلكه احتياط در هرحال ، [ خواه دليلى بر حكم قائم باشد يا نباشد ، خواه مستلزم تكرار شود يا نشود و خواه پيش از فحص باشد يا نباشد ] ، داراى حسن است ، مگر زمانى كه سبب اختلال در نظام اجتماع شود [ كه در اينصورت عقل به نفى حسن آن حكم مىكند ؛ زيرا احتياط ، قوىتر از مناط حسنى است كه در احتياط وجود دارد ] . و در حسن احتياط ، تفاوتى ميان معاملات و عبادات مطلقا - : هرچند احتياط ، سبب تكرار عمل در عبادات باشد - وجود ندارد . و اين توهم كه « تكرار ، امرى عبث و بازى با فرمان مولى است و عبث و بازى ، با قصد امتثال - كه در عبادات معتبر است - منافات دارد » فاسد است ؛ زيرا روشن است در بسيارى موارد تكرار ، [ لعب و عبث نيست ، بلكه ]