و بالتمييز أخرى ، و كونه لعبا و عبثا ثالثة .
و أنت خبير بعدم الاخلال بالوجه بوجه فى الاتيان مثلا بالصلاتين المشتملتين على الواجب لوجوبه ، غاية الامر أنه لا تعيين له و لا تمييز فالاخلال إنما يكون به ، و احتمال اعتباره أيضا فى غاية الضعف ، لعدم عين منه و لا أثر فى الاخبار ، مع أنه مما يغفل عنه غالبا ، و فى مثله لا بد من التنبيه على اعتباره و دخله فى الغرض ، و إلا لأخل بالغرض ، كما نبهنا عليه سابقا .
و أما كون التكرار لعبا و عبثا ، فمع أنه ربما يكون لداع عقلائى ، إنما يضر إذا كان لعبا بأمر المولى ، لا فى كيفية إطاعته بعد حصول الداعى إليها ، كما لا يخفى ،
شرح
2 . از جهت قصد تمييز ، [ زيرا مأمور به را تمييز نمىدهد ] ، 3 . از جهت لعب و عبث بودن [ چنين اطلاعتى كه با اطاعت و عبادت منافات دارد ] .
و تو خود آگاهى كه [ اين اشكالات صحيح نيست ، زيرا ] به قصد وجه [ اگر هم معتبر باشد ] به هيچوجه اخلالى وارد نمىشود ، البته درصورتىكه دو نماز مشتمل بر قصد وجوب را - به دليل وجوب آن - بجا آورد ، نهايت آنكه [ مكلف ] نمىداند و تمييز نمىدهد كداميك [ در واقع ] بهطور متعين واجب است . پس اخلال ، فقط به قصد تمييز وارد مىشود ، و احتمال اعتبار قصد تمييز [ در عبادات با جهل مكلف ، از نظر عقل ] نيز [ همانند احتمال اعتبار قصد وجه ] ، در نهايت ضعف است ، زيرا در اخبار ، هيچ عين و اثرى از آن يافت نمىشود ، با آنكه [ در عرف ] غالبا از آن غفلت مىشود و در امتثال اين موارد [ اگر قصد تمييز در اطاعت و عبادات معتبر بود ، شارع ] بايد بر معتبر بودن و دخيل بود آن در غرض تنبيه مىداد ، در غير اين صورت [ - اگر مولى بر آن تنبيه ندهد با آنكه در غرضش دخيل است ] اخلال به غرض وارد كرده است . چنان كه پيشتر [ در بحث اوامر ] بدان تنبيه داريم .
و اما اينكه [ اشكال شد ] تكرار عبادت ، لعب و عبث مىباشد ، [ بايد گفت : ] - افزون بر اينكه [ بهطور مطلق اينچنين نيست ، زيرا ] چهبسا اين امر با انگيزهء عقلائى صورت گرفته [ پس عبث و لعب نيست ] - [ لعب و عبث ] زمانى مخل و مضر است كه نسبت به فرمان مولى لعب باشد [ و آن را به بازى بگيرد ] ، نه در كيفيت اطاعت امر پس از حصول انگيزه بسوى اطاعت ، چنان كه پنهان نيست .