بپرستند ( و در برابر اوامرش خاشع باشند ، آرى اين همان خدايى است كه زمين مرده را زنده مىكند ، براى او آوردن دلهايى زنده كارى ندارد ) .
در نتيجه آيه شريفه در معناى آيه زير مىباشد : « ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّه فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّما يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِه وَاللَّه الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَراءُ وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ ثُمَّ لا يَكُونُوا أَمْثالَكُمْ » « 1 » .
و باز به همين مناسبت كه قبلا چنين آيه اى نازل شده بود در ذيل آيه فرمود : « قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الآياتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ - ما آيات را برايتان بيان كرديم تا شايد تعقل كنيد » .
* ( « إِنَّ الْمُصَّدِّقِينَ وَالْمُصَّدِّقاتِ وَأَقْرَضُوا اللَّه قَرْضاً حَسَناً يُضاعَفُ لَهُمْ وَلَهُمْ أَجْرٌ كَرِيمٌ » ) * اين آيه شريفه داستان « اجر كريم » و « مضاعف » را دوباره خاطر نشان كرد ، تا به اين وسيله نيز ترغيب در انفاق در راه خدا كرده باشد ، در سابق انفاقگران را قرض دهندگان به خدا مىخواند ، و در اين آيه صدقه دهندگان را نيز ( قرض دهندگان به خدا ) خوانده ، و اصل دو كلمه « مصدقين » و « مصدقات » كه هم حرف صاد در آنها تشديد دارد ، و هم حرف دال ، در اصل متصدقين و متصدقات ، و از باب تفعل هستند ، و بر حسب يك قاعده صرفى حرف تاء مبدل به صاد شده . و جمله * ( « وَأَقْرَضُوا اللَّه » ) * عطف است بر مدخول الف و لام در « المصدقين » ، و اينكه گفتيم مدخول الف و لام براى اين بود كه الف و لامى كه بر سر اسم فاعل در مىآيد معناى « الذى » را مىدهد .
پس معناى آيه چنين است : آن كسانى كه صدقه مىدهند و به خدا قرضى نيكو مىپردازند ، خداوند آنچه را كه دادهاند چند برابر نموده أجرى كريم هم دارند .
* ( « وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّه وَرُسُلِه أُولئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَالشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ . . . » ) *
در اين آيه شريفه نفرمود : « امنوا باللَّه و رسوله » همانطور كه در اول سوره مىفرمود :
« آمِنُوا بِاللَّه وَرَسُولِه وَأَنْفِقُوا » ، و همانطور كه در آخر سوره مىفرمايد : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّه وَآمِنُوا بِرَسُولِه » ، بلكه كلمه رسول را جمع آورده ، فرمود : « و رسله » ، و اين به خاطر
هامش
( 1 ) اينك شما مسلمانان حاضر ، دعوت مىشويد به اينكه در راه خدا انفاق كنيد ، و بعضى از شما بخل مىورزند ، بايد بدانند كه هر كس بخل بورزد از سود خودش بخل ورزيده ، و خدا بىنياز است ، و شما محتاجانيد ، و اگر روى بگردانيد و از دستورات خدا متاثر نشويد ، خداوند شما را با قومى ديگر عوض مىكند ، كه مثل شما نباشند . سوره محمد ، آيه 38 .