* ( « فَوَقاه اللَّه سَيِّئاتِ ما مَكَرُوا » ) * اين جمله تفريع و نتيجه تفويض امور است به خداى تعالى ، مىفرمايد : نتيجه واگذارى امورش به خدا اين شد كه خداى سبحان شر كفار و نقشه هاى شوم آنان را از وى بگردانيد . و در اين جمله اشاره اى هم به اين معنا هست كه كفار نسبت به او قصد سوء داشتند .
و ليكن خداى تعالى شر آنها را دفع كرد .
* ( « وَحاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذابِ ) * . . . * ( أَشَدَّ الْعَذابِ » ) * يعنى به دنبال اين جريان عذابى سخت بر آل فرعون نازل شد . و بنا بر اين عبارت « سوء العذاب » از باب اضافه صفت به موصوف است . و اگر موصوف مزبور را با مصدر « سوء » توصيف كرد ، و نفرمود « عذاب سيئ » براى اين است كه در تعبير مبالغه كرده باشد . و منظور از آل فرعون پيروان اوست ، و چه بسا گفته مىشود آل فلانى و شامل خود آن شخص نيز مىشود .
* ( « النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَعَشِيًّا وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ » ) * از ظاهر سياق برمىآيد كه مىخواهد كلمه « سوء العذاب » را معنا كند ، نه اينكه جمله اى نو و ابتدايى باشد .
و اين آيه شريفه در افاده چند نكته صريح است : اول اينكه : با آل فرعون اين طور معامله مىشود كه اول آنان را بر آتش عرضه مىكنند ، و سپس آنان را در آن داخل مىكنند و اين هم پيداست كه داخل آتش شدن سختتر است ، از اينكه انسان را بر آتش عرضه كنند .
نكته دوم اينكه : عرضه آنان بر آتش قبل از روز قيامت است كه در آن روز دوزخيان را داخل دوزخ مىكنند . پس معلوم مىشود عرضه كردن آل فرعون بر آتش ، در عالمى قبل از عالم قيامت صورت مىگيرد ، و آن عالم برزخ است كه فاصله بين دنيا و آخرت است .
نكته سوم اينكه شكنجه در برزخ با شكنجه در قيامت به وسيله يك چيز صورت مىگيرد ، آن هم آتش است ، چيزى كه هست اهل برزخ از دور از آتش رنج مىبرند ، و اهل قيامت در داخل آن قرار مىگيرند .
و در اينكه فرمود : * ( « غُدُوًّا وَعَشِيًّا » ) * اشاره است به اينكه عرضه كفار بر آتش پشت سر هم واقع مىشود ، و لا ينقطع ادامه مىيابد . و اى بسا اين استفاده هم بشود ، كه اهل برزخ از آنجا كه به كلى از نداى منقطع نشدهاند ، مانند اهل دنيا صبح و شام دارند .
و در عبارت * ( « وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا » ) * به منظور كوتاه گويى چيزى حذف شده و