بدى است ، هم چنان كه خداى تعالى فرموده : « وَجَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها » « 1 » .
بعضى « 2 » هم گفتهاند : مراد از كلمه « سيئات » خود گناهان و نافرمانيها است و در كلام چيزى كه مضاف به كلمه « سيئات » بوده حذف شده ، و تقدير كلام « و قهم جزاء السيئات » و يا « و قهم عذاب السيئات » بوده ، يعنى : پروردگارا ايشان را از جزاى گناهان و يا عذاب گناهان حفظ بفرما .
و ظاهرا اين آيه هم از آياتى است كه دلالت مىكند بر اينكه پاداش روز قيامت خود اعمال است ، هم چنان كه كيفر اعمال زشت نيز خود آن اعمال است و امثال اين گونه آيات در كلام خداى تعالى بسيار و مكرر آمده ، مانند : « إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ » « 3 » .
و به هر حال مراد از « سيئات » كه ملائكه درخواست حفظ مؤمنين را از آنها كردهاند ، هراسها و شدايدى است كه در روز قيامت همه با آن مواجهند ، نه عذاب جهنم ، تا جمله * ( « وَقِهِمْ عَذابَ الْجَحِيمِ » ) * و جمله * ( « وَقِهِمُ السَّيِّئاتِ » ) * دو جمله تكرارى شود .
بعضى « 4 » گفتهاند : مراد از « سيئات » خود آن گناهانى است كه در دنيا واقع مىشود ، و كلمه « يومئذ » هم اشاره به دنيا است و معناى جمله اين است كه : پروردگارا مؤمنين را به توفيق خود در دنيا از ارتكاب گناهان حفظ فرما .
ولى اين تفسير صحيح نيست ، چون سياق مؤيد آن است كه مراد از كلمه « يومئذ - امروز » روز قيامت باشد هم چنان كه جمله * ( « وَقِهِمْ عَذابَ الْجَحِيمِ » ) * در آيه هفتم و جمله * ( « وَأَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ » ) * در آيه هشتم نيز شاهد بر اين است كه گفتگو در اين سياق در باره روز قيامت است ، پس حق اين است كه مراد از كلمه « سيئات » هول و هراسها و شدايدى است كه در روز قيامت براى مردم ظهور مىكند .
و از اين آيات كه مشتمل بر دعاى ملائكه و درخواست ايشان براى مؤمنين است دو نكته استفاده مىشود :
اول ، رعايت ادبى است كه ملائكه در دعاى خود كردهاند و قبل از درخواست حاجت ، خداى عزيز را حمد و ثنا گفتهاند و علاوه بر اين ، از اسماى حسناى او اسمايى را كه مناسب با درخواستشان بوده شفيع قرار دادهاند .
هامش
( 1 ) و جزاى بدى ، بديى مثل آن است . سوره شورى ، آيه 40 .
( 2 ) روح المعانى ، ج 24 ، ص 48 .
( 3 ) تنها جزايتان همان اعمالى است كه مىكرديد . سوره تحريم ، آيه 7 .
( 4 ) روح المعانى ، ج 24 ، ص 48 .